ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 220



                                               

Wyznawca

Wyznawca – termin stosowany w chrześcijaństwie dla określenia postaci otoczonej pośmiertnym kultem, która zmarła śmiercią naturalną. Ewolucję semantyczną określenia "wyznawca” poznać można dzięki analizom historii kultu, dziejom literatury chrześ ...

                                               

Złota legenda

Złota legenda – jeden z najpopularniejszych średniowiecznych zbiorów żywotów świętych, legend hagiograficznych i opowiadań apokryficznych ułożonych w porządku kalendarza kościelnego.

                                               

Życiorys pierwszy świętego Franciszka z Asyżu

Życiorys pierwszy świętego Franciszka z Asyżu – biografia św. Franciszka z Asyżu napisana przez Tomasza z Celano na przełomie lat 1228-1229.

                                               

Żywoty świętych

Żywoty świętych – element hagiografii, na który składają się zarówno pisma zawierające anegdoty, elementy narracji, jak i wartościowe opracowania biografistyki, posługujący się panegirykiem, apologią i elegią. Żywotopisarstwo łączy w sobie biogra ...

                                               

Hierotopografia

Hierotopografia - dział geografii religii zajmujący się rozmieszczeniem miejsc świętych w przestrzeni, a w szczególności elementów środowiska przyrodniczego stanowiących przedmiot kultu. W większości systemów religijnych, od religii plemiennych n ...

                                               

Al-Ajzarijja

Al-Ajzarijja – miasto w Palestynie. Według danych szacunkowych na rok 2009 liczy 24 950 mieszkańców. W czasach biblijnych wieś funkcjonowała pod nazwą Betania, albo - ze względu na znajdujący się tam dom, a później grób św. Łazarza – Lazarium. W ...

                                               

Bajt Sahur

Bajt Sahur – miasto w środkowej części Palestyny, administracyjnie należące do Autonomii Palestyńskiej. Położone w Judei, na obszarze Zachodniego Brzegu Jordanu, 8 km na południe od Jerozolimy, na wysokości 606–700 m n.p.m. Wraz z Bajt Dżala nale ...

                                               

Betlejem

Betlejem – miasto w Gubernatorstwie Betlejem w Autonomii Palestyńskiej. Ważny ośrodek palestyńskiej władzy administracyjnej i centrum palestyńskiej kultury. Miejsce narodzin Jezusa Chrystusa.

                                               

Dżabal al-Lauz

Dżabal al-Lauz – góra położona w północno-zachodniej Arabii Saudyjskiej w prowincji Tabuk, na północny wschód od osady Al-Bad, blisko granicy z Jordanią i państwa Izrael, nad czerwonomorską Zatoką Akaba, 2580 m n.p.m. Jej nazwa znaczy góra migdał ...

                                               

Jordan (rzeka)

Jordan – rzeka w Azji, na Bliskim Wschodzie, przepływająca przez Liban, Syrię, Izrael, Palestynę oraz Jordanię na kilku odcinkach będąc rzeką graniczną. Długość rzeki to 251 km, a powierzchnia dorzecza 18 000 km². Wody Jordanu wykorzystywane są d ...

                                               

Kalwaria

Kalwaria – zespół kościołów lub kaplic symbolizujących stacje Męki Pańskiej, zakładany zazwyczaj na wzgórzach, tak by przypominał swym położeniem Jerozolimę. W okresie, gdy dostęp do "świętego miasta” był utrudniony, pielgrzymując do takiej kalwa ...

                                               

Krajobraz sakralny

Krajobraz sakralny – rodzaj krajobrazu kulturowego, krajobrazu przekształconego przez człowieka w wyniku jego zachowań religijnych, obejmuje wszelkie obiekty i miejsca kultu religijnego, ogólnie całą strefę sacrum przejawiającą się w wytworach ma ...

                                               

Makpela

Makpela – jaskinia w Hebronie w Palestynie, na terenie Autonomii Palestyńskiej, którą według Starego Testamentu zakupił patriarcha Abraham, by pochować w niej swoją żonę Sarę. Była pierwotnie własnością Efrona Hittyty, zaś Abraham kupił ją za 400 ...

                                               

Saraswati (rzeka)

Saraswati – nazwa wyschniętej ok. 2500-2000 r. p.n.e. rzeki w zachodnich Indiach w pobliżu współczesnej granicy z Pakistanem w stanie Gudźarat, na wschód od rzeki Indus. Wypływała z lodowców Himalajów i wpadała do Morza Arabskiego w miejscu, gdzi ...

                                               

Szczyt Adama

Szczyt Adama – piąty co do wysokości szczyt Cejlonu, położony w południowej części wyspy. Wznosi się do wysokości 2243 m n.p.m. Zbudowany jest z prekambryjskich gnejsów, wznosi się piramidalnie ponad płaskowyżem. Zbocza góry pokryte są wiecznie z ...

                                               

Święty gaj (antropologia)

Święty gaj – święte miejsce poświęcone bóstwom, duchom przodków lub siłom natury. Święte gaje występują w pierwotnych religiach Ariów, Irańczyków, Greków, Rzymian, Germanów, Słowian, Bałtów i Celtów. Istniały one zarówno w religiach starożytnych ...

                                               

Tall ar-Ras

Tall ar-Ras – najbardziej na północ wysunięty wierzchołek szczytu Gerizim górującym nad miastem Nablus w Palestynie. Na szczycie wierzchołka zidentyfikowano 10-metrowej wysokości platformę o wymiarach 65 × 44 m, na której w połowie II w. n.e. mia ...

                                               

Wzgórze Panieńskie (Gniezno)

Wzgórze Panieńskie – drugie najwcześniej objęte osadnictwem wzgórze gnieźnieńskie, jedno z siedmiu wzgórz, na których według podania założono miasto; obecnie Rynek. Na terenie wzgórza odkryto pozostałości pochodzącej z VIII wieku osady, której mi ...

                                               

Trzecie oko

Trzecie oko – koncepcja w hinduskiej metafizyce i ezoteryce, nawiązująca do pojęcia ćakry o nazwie adźńa - znajdującej się na czole pomiędzy brwiami. Jest bramą prowadzącą do innych rzeczywistości i przestrzenią wyższej świadomości. W duchowości ...

                                               

Thomas Aikenhead

Thomas Aikenhead – szkocki student teologii z Edynburga, powieszony w wieku 20 lat na podstawie wyroku kary śmierci za bluźnierstwo ; wypowiadał się przeciwko religiom objawionym, w szczególności Biblii; był ostatnim człowiekiem w Wielkiej Brytan ...

                                               

Bezbożnik przy pracy

Bezbożnik przy pracy – dziennik wydawany w latach dwudziestych XX wieku w Związku Radzieckim, zajmujący się tematyką antyreligijną, antyklerykalną oraz ateistyczną.

                                               

Dlaczego nie jestem chrześcijaninem

Dlaczego nie jestem chrześcijaninem – esej brytyjskiego filozofa Bertranda Russella wyjaśniający jego ateizm. Pierwotnie wygłoszony pod auspicjami południowo-londyńskiego oddziału National Secular Society 6 marca 1927 roku w ratuszu w Battersea, ...

                                               

Fundacja Giordano Bruno

Fundacja Giordano Bruno – niemiecka fundacja użyteczności publicznej, której celem jest wspieranie humanizmu ewolucyjnego. Została założona w 2004 roku przez przedsiębiorcę Herberta Steffena. Rzecznikiem fundacji jest Michael Schmidt-Salomon, któ ...

                                               

Robert G. Ingersoll

Robert Green Ingersoll – pułkownik wojsk Unii w amerykańskiej wojnie domowej, prawnik, agnostyk, krytyk religii i entuzjasta nauki okrzyknięty "amerykańskim Wolterem”. Autor wielu książek, licznej publicystyki i przemówień oraz wykładów. Robert G ...

                                               

Jean Meslier

Jean Meslier – francuski ksiądz katolicki, myśliciel, przedstawiciel materializmu i ateizmu; głosił, że wszyscy ludzie rodzą się równi i każdy ma prawo do życia, wolności i udziału w owocach ziemi, co było nadzwyczajne w jego czasach; jest autore ...

                                               

O nieistnieniu Boga

O nieistnieniu Boga jest traktatem filozoficznym napisanym przez Kazimierza Łyszczyńskiego, z powodu którego autor po torturach został zabity 30 marca 1689 roku w Warszawie; jedyny egzemplarz został spalony na Rynku Starego Miasta w Warszawie; ni ...

                                               

Opium ludu

Opium ludu – fraza Karla Marksa określająca religię jako zbiór złudzeń mających na celu uśmierzenie cierpienia, które to opium dodatkowo przeszkadza w zdobywaniu szczęścia ludziom. Podobne stanowisko prezentowały Gromady Ludu Polskiego, które już ...

                                               

Testament (traktat Jeana Mesliera)

Testament – traktat filozoficzny napisany przez księdza Jeana Mesliera, wydany po raz pierwszy w 1762 r. we Francji. Wydanie polskie "Testamentu” w tłumaczeniu Zbigniewa Bieńkowskiego ukazało się w 1955 r. w serii Biblioteka Klasyków Filozofii.

                                               

Kult religijny

Kult religijny – integralny składnik religii, który w szerokim tego pojęcia znaczeniu oznacza czynności, dokonywane z pobudek religijnych, zaś w wąskim znaczeniu oznacza ustalone rytuały, odprawiane ku czci wobec sacrum.

                                               

Ablucja

Ablucja – występujące w różnych systemach religijnych rzeczywiste lub symboliczne obmycie rytualne ciała lub jego części, przedmiotów kultowych lub narzędzi ofiarniczych. Ablucji dokonuje się zwykle za pomocą wody, rzadziej wina lub piasku a. mle ...

                                               

Bractwo Różańcowe

Bractwo Różańcowe – wspólnota osób, która modlitwą różańcową wspiera apostolską działalność Zakonu Kaznodziejskiego. Idea Bractwa Różańcowego wywodzi się od św. Dominika, a rozpowszechniona została przez bł. Alana z La Roche dzięki zorganizowaniu ...

                                               

Bractwo Świętego Józefa w Krzeszowie

Bractwo religijne św. Józefa w Krzeszowie – rzymskokatolickie zrzeszenie osób świeckich, żyjących wg zasad wiary, pragnących rozwijać cześć i kult św. Józefa, a także troszczyć się o sanktuarium św. Józefa w Krzeszowie. Za zezwoleniem biskupa leg ...

                                               

Całopalenie

Całopalenie lub ofiara całopalenia – ofiara składana bóstwu, całkowicie trawiona przez ogień. Obrzęd popularny szczególnie w tradycji żydowskiej, wielokrotnie wspomniany w Biblii. Po raz pierwszy w starotestamentowym obrazie potopu, następnie mię ...

                                               

Dewocja

Dewocja lub bigoteria – pobożność, gorliwość w zachowaniach religijnych. Cechuje się zwykle rygoryzmem moralnym wobec zachowań własnych oraz innych ludzi. Termin "dewocja” może mieć znaczenie pozytywne i pejoratywne.

                                               

Ekspiacja

Ekspiacja – ludzkie działanie o charakterze religijnym, mające na celu przywrócenie jedności z Bogiem naruszonej grzechem samego pokutującego lub innego człowieka czy społeczności. Z czynami ekspiacyjnymi można spotkać się na gruncie kultów związ ...

                                               

Hekatomba

Hekatomba – pierwotnie ofiara składana Zeusowi, złożona ze 100 wołów. Jeśli składana była innemu bogu niekoniecznie były to woły. Tak proszono o łaskę i opiekę nad ludźmi, a także o ich pragnienia. Później zaczęto tak nazywać wszystkie większe of ...

                                               

Święto Jezusa Chrystusa, Najwyższego i Wiecznego Kapłana

Święto Jezusa Chrystusa, Najwyższego i Wiecznego Kapłana – święto liturgiczne w Kościele katolickim wyznaczone przez Stolicę Apostolską w 2012 na czwartek po niedzieli Zesłania Ducha Świętego. Pierwsze obchody odbyły się 23 maja 2013 roku. W niek ...

                                               

Kult czaszek

Jak wskazują wykopaliska archeologiczne kult ten może mieć początek w epoce środkowego paleolitu. Znaleziska z Krapinie, Ngandong i Monte Circeo sugerują, że kult ten mógł się wiązać z kanibalizmem. Na ślady tego kultu natrafiono także w późnopal ...

                                               

Kult Istoty Najwyższej

Kult Istoty Najwyższej – formalna religia państwowa wprowadzona we Francji w okresie rewolucji francuskiej dekretem Konwentu Narodowego z 7 maja 1794 roku. Jej głównym propagatorem był Maksymilian Robespierre, który – będąc deistą – zauważył, że ...

                                               

Kult lunarny

Kult lunarny – jedna z form kultów uranicznych polegająca na oddawaniu czci Księżycowi, zjawiskom zaćmień Księżyca, fazom Księżyca jako przejawom sacrum.

                                               

Kult maryjny

Kult maryjny – całokształt form kultu religijnego w jakim wyznawcy wyrażają swój stosunek do Marii z Nazaretu. Kult ten określany mianem hyperdulii charakterystyczny jest dla katolicyzmu oraz prawosławia, ale występuje też w innych wyznaniach i r ...

                                               

Kult matriarchalny

Kult matriarchalny - kult religijny w którym obiektem czci jest sakralność kobieca, uosabiana w postaci bogini - matki, Wielkiej bogini czy też bogini niebios. Występuje w niemal wszystkich religiach naturalnych, współcześnie silnie akcentowany w ...

                                               

Kult obrazów

Kult obrazów, ikonolatria – w prawosławiu czczenie Boga poprzez cześć oddawaną obrazom. Sobór nicejski, a następnie Sobór trydencki odnosząc się do kultu obrazów rozgraniczyły między czcią oddawaną wyłącznie Bogu a uhonorowaniem i oddaniem szacun ...

                                               

Kult świętych

Kult świętych w katolicyzmie i prawosławiu oznacza szczególny szacunek do osób uważanych za zbawione, oraz do świętych aniołów. Kult świętych istnieje też w innych wyznaniach chrześcijańskich i w innych religiach.

                                               

Misteria starożytne

Misteria starożytne – formy kultu religijnego dostępne jedynie dla osób wtajemniczonych, które przeszły rytuał inicjacji. Często odbywały się w nocy, odprawiano je przy śpiewie i tańcach, łączono z przedstawieniem, pokazującym mity związane z bós ...

                                               

Misterium

Misterium - jeden z podstawowych rodzajów średniowiecznego dramatu liturgicznego oraz opartego na jego podstawie widowiska. Początki misterium w kulturze chrześcijańskiej sięgają X wieku. Wywodzi się ono z tradycji kultury ludowej oraz klasztorne ...

                                               

Nekrolatria

Nekrolatria − cześć oddawana zmarłym. Jest następstwem wiary w życie pozagrobowe. Zewnętrzną formą kultu są obrzędy związane z pochówkiem zmarłych oraz okresowe upamiętnianie zmarłych.

                                               

Obiata

W rytuałach wedyjskich, opisywanych w Rygwedzie, stosowano obiatę jako wlewaną lub wrzucaną do ognia. Ogień pojmowano jako widzialny przejaw ust boskich istot, do których rytuał kierowano.

                                               

Ofiara (religia)

Ofiara – podstawowa, obok modlitwy, forma kultu religijnego, występująca we wszystkich religiach, począwszy od pierwotnych do najbardziej rozwiniętych. Polega na składaniu darów bóstwu. Często łączona z ucztą religijną. Celem ofiarodawcy jest: po ...

                                               

Ogień w kulturze kaszubskiej

Ogień w kulturze kaszubskiej był tematem kultu, z którego wynikało tabu, pokazane przede wszystkim w języku kaszubskim – w użyciu zachowały się powiedzenia typu Chto plwie w òdżin, tegò òdżin spôli, które podkreślają kary za splugawienie ognia. L ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →