Poprzednia

ⓘ Technologia fantastyczna




                                               

Adamantium

Adamantium – fikcyjny, prawie niezniszczalny stop metalu, często wykorzystywany w świecie superbohaterów stworzonym przez Marvel Entertainment. Najbardziej znanym z bohaterów związanym z Adamantium jest Wolverine, który w czasie załamania psychicznego wyjechał do Jukonu, gdzie dobrowolnie uczestniczył w eksperymencie, w którym naukowcy programu Weapon X zespolili ciekłe Adamantium z jego szkieletem oraz szponami. Po raz pierwszy terminu Adamantium użyto w komiksie z serii "Avengers" nr 66 z lipca 1969, w którym odnosi się do zewnętrznego pancerza Ultrona. Słowo jest pseudo-łacińskim neolog ...

                                               

Ansibl

Ansibl – fikcyjna maszyna umożliwiająca natychmiastową komunikację. Urządzenie to używane jest w powieściach i opowiadaniach fantastycznonaukowych. Nazwa pochodzi ze skrócenia słowa answerable ang. umożliwiający odpowiedź. Nazwa urządzenia pojawia po raz pierwszy w powieści Ursuli Le Guin Świat Rocannona. Natomiast w powieści Wydziedziczeni poznajemy twórcę ansibla, genialnego fizyka Szeveka Sheveka, żyjącego na totalitarno-anarchistycznej planecie Anarres. Dodatkowe dane dotyczące działania ansibla znaleźć można w innych powieściach autorki: Słowo "las” znaczy "świat”, Lewa ręka ciemności ...

                                               

Antygrawitacja

Antygrawitacja – hipotetyczne i nigdy niezaobserwowane w sposób potwierdzony naukowo oddziaływanie fizyczne. Temat najczęściej jest wykorzystywany w science fiction. Oddziaływanie to miałoby być analogiczne do grawitacji, lecz powodujące odpychanie zamiast przyciągania mas. Według teorii inflacyjnej w czasie swego powstawania Wszechświat przez pewien czas znajdował się w stanie fałszywej próżni posiadającej ujemne ciśnienie, który to stan zasadniczo różni się od efektu antygrawitacji, jako że źródłem odpychających sił jest przestrzeń, a nie rozkład masy. Często stała kosmologiczna wprowadz ...

                                               

Bagaż (Świat Dysku)

Bagaż – pojawiający się w powieściach o Świecie Dysku Terry’ego Pratchetta kufer wykonany z drewna myślącej gruszy. Ma mnóstwo małych nóżek, dzięki którym się przemieszcza, oraz zęby i język – rolę jamy ustnej pełni wieko, jednak po jego otwarciu te elementy nie zawsze są widoczne. Temu, że jest wykonany z tego niezwykle rzadkiego i cennego gatunku drzewa wyjątkowego ze względu na dużą zawartość pierwiastka magicznego zawdzięcza szereg niezwykłych możliwości. Jest w stanie m.in. poruszać się za swoim właścicielem którego w razie zgubienia znajdzie zawsze i wszędzie – nawet w zaświatach czy ...

                                               

Blaster (broń)

Blaster, to blast) – fikcyjna broń powszechnie występująca w utworach fantastycznonaukowych. Nazwą tą określa się zarówno małe pistolety ręczne, karabiny, jak i działa zainstalowane na okrętach kosmicznych. W różnych filmach i utworach bywają używane rozmaite określenia, np. raygun, beam gun, plasma rifle, pulse rifle, phaser czy disruptor.

                                               

Cyberprzestrzeń

Cyberprzestrzeń – iluzja świata rzeczywistego stworzona za pomocą narzędzi teleinformatycznych. Ułatwia wymianę, gromadzenie i udostępnianie informacji za pośrednictwem komputerów oraz komunikację między człowiekiem i komputerem. Do łączenia komputerów służy najczęściej Internet. Cyberprzestrzeń jest także określana jako nowego typu przestrzeń społeczna, w której spotykają się internauci. Pojęcie początkowo używane było w powieściach twórcy cyberpunku Williama Gibsona na określenie rzeczywistości wirtualnych, w których znajdowali się jego bohaterowie.

                                               

Cylinder Tiplera

Cylinder Tiplera – hipotetyczny cylindryczny obszar gęstej materii o nieskończonej długości, który obraca się wokół swojej podłużnej osi, umożliwiający podróżowanie w czasie. Nazywany również maszyną czasu Tiplera. W odniesieniu do nieskończonej długości cylindrów, co można znaleźć w literaturze już w 1936 roku, w 1974 roku Frank Tipler pokazał, że można zamknąć te nieskończone konstrukty w postaci pętli czasoprzestrzennych, a tym samym umożliwić teoretycznie podróże w czasie. Rozwiązanie Tiplera zasugerowało, że jeśli szybkość obrotów byłaby dostateczna, skończony cylinder może produkować ...

                                               

Egzoszkielet wspomagany

Sztuczny egzoszkielet lub pancerz wspomagany – mocowana na zewnątrz ciała powłoka, której celem jest wzmocnienie siły mięśni użytkownika. Egzoszkielet może wzmacniać wszystkie partie mięśni lub tylko niektóre. Poruszanie się w egzoszkielecie zależy od kilku czynników. Za ruch urządzenia odpowiedzialny jest zazwyczaj system siłowników elektrycznych, pneumatycznych lub hydraulicznych mocowanych w jednolitej osłonie kombinezonie. Aktywne egzoszkielety są zasilane przy pomocy różnego rodzaju silników lub energią z akumulatorów. Ruch jest nadzorowany zazwyczaj poprzez sterownik w postaci komput ...

                                               

HAL 9000

HAL 9000 – fikcyjny komputer przedstawiony w książce 2001: Odyseja kosmiczna Arthura C. Clarkea i w filmie o tym samym tytule. Został uruchomiony w laboratoriach HAL w Urbana, Illinois, 12 stycznia 1997 w filmie: 1992. Jego pierwszym instruktorem był dr Chandra w filmie: Pan Langley. Jako największe osiągnięcie przemysłu informatycznego i najbardziej zaawansowany projekt sztucznej inteligencji, został zainstalowany na statku Discovery One jako kontroler misji. Zarządza wszystkimi aspektami technicznymi misji i kontroluje jej przebieg, a także jako jedyny zna prawdziwy cel wyprawy. Jego int ...

                                               

Jane (fantastyka)

Jane, bezcielesna inteligentna istota, sztuczna inteligencja, występująca w cyklu utworów o Enderze, Orsona Scotta Carda. Jane została powołana do życia przez królowe robali, które w ten sposób starały się dotrzeć do umysłu Endera i ocalić swój gatunek. Jane jest istotą niematerialną, żyjącą w sieci filot - fikcyjnych najmniejszych elementów składowych materii, dzięki którym mogą działać ansible. Dzięki temu wie o wszystkim co jest podłączone do sieci i może wywierać na to wpływ. Jane, mimo iż bezcielesna i sztucznie powołana do życia, jest tu przedstawiona jako jedyna przedstawicielka czw ...

                                               

Komputronium

Komputronium − hipotetyczny materiał wymyślony przez Normana Margolusa i Tommaso Toffoliego z MIT mający służyć jako "programowalna materia”, substrat dla symulacji komputerowych wirtualnych kopii prawdziwych obiektów. Nazwa odnosi się również do teoretycznych możliwości przekształcenia materii w taki sposób, żeby stanowiła najlepszą możliwą formę urządzenia do przetwarzania danych.

                                               

Lód (cyberpunk)

Lód, także LOD, logiczne oprogramowanie defensywne – termin używany głównie w literaturze cyberpunkowej, odnoszący się do oprogramowania strzegącego systemów komputerowych i zbiorów danych przed niepowołanym dostępem, głównie ze strony hakerów. Program służący do przełamywania tych barier to analogicznie lodołamacz. Tak zwany czarny lód to najbardziej zaawansowane i trudne do sforsowania zabezpieczenia, mogące spowodować nawet śmierć atakującego system hakera. Czarny lód może być zarządzany przez sztuczne inteligencje. Termin został spopularyzowany przez Williama Gibsona w jego książce Neu ...

                                               

Maszyna samoreplikująca

Maszyna samoreplikująca – hipotetyczne urządzenie zdolne do wyprodukowania własnej kopii z powszechnie dostępnych materiałów. Możliwość jego skonstruowania rozważali, między innymi Homer Jacobsen, Edward F. Moore, Freeman Dyson, John von Neumann i K. Eric Drexler. Przykładową realizacją takiego urządzenia byłaby sonda von Neumanna. Odgrywałyby one ważną rolę w tworzeniu przyszłej infrastruktury w kosmosie i wydobywaniu surowców z planetoid. Motyw takich maszyn pojawia się często w fantastyce. Przykładami filmów w których odrywają kluczową rolę, są serie Terminator i Matrix.

                                               

Mózg matrioszka

Mózg matrioszka – hipotetyczny komputer o gigantycznych możliwościach obliczeniowych, zbudowany na wzór sfer Dysona, który do wykonywania obliczeń wykorzystywałby całą energię emitowaną przez gwiazdę. Nazwa pomysłu nawiązuje do lalek matrioszek. Konstrukcja opiera się na idei wielu co najmniej dwóch położonych koncentrycznie wokół gwiazdy sfer Dysona, zbudowanych z nanokomputerów. Każda część zasilana jest energią promieniowania o innej, właściwej sobie temperaturze, odwrotnie proporcjonalnej do odległości od gwiazdy centralnej. W takim układzie, najbardziej wewnętrzna, najmniejsza sfera p ...

                                               

Nadprzestrzeń (fantastyka naukowa)

Nadprzestrzeń albo hiperprzestrzeń – rodzaj alternatywnej przestrzeni opisywanej przez fantastykę naukową. W przestrzeni tej możliwe jest podróżowanie z prędkościami większymi niż prędkość światła w próżni w naszym wszechświecie. Jest to tłumaczone faktem poruszania się statków kosmicznych z prędkością większą od prędkości światła przy użyciu tzw. hipernapędu. Inną możliwością jest stworzenie przejścia z zakrzywionej czasoprzestrzeni wszechświata do wyższego wymiaru, w którym droga między dwoma odpowiadającymi punktami jest krótsza.

                                               

Napęd Alcubierre’a

Napęd Alcubierre’a – hipotetyczny pomysł oparty na podstawie rozwiązania równań pola Einsteina zaproponowany przez fizyka Miguela Alcubierre’a, profesora Universidad Nacional Autónoma de México, w którym to rozwiązaniu poprzez manipulacje czasoprzestrzenią statek może zostać przyspieszony do prędkości większej niż prędkość światła w próżni bez pogwałcenia zasad teorii względności.

                                               

Orgazmotron

Orgazmotron – urządzenie elektromechaniczne, mające wywoływać orgazm u korzystającego z niego człowieka. Orgazmotron występuje najczęściej w komediach fantastycznych, takich jak Barbarella, Śpioch, Człowiek Demolka. Podobne urządzenia można spotkać także w filmach: Stożkogłowi, Flash Gordon, Orgazmo. Urządzenie orgiak występuje w powieści Stanisława Lema Pokój na Ziemi. W jednym z odcinków serialu Daleko od noszy pacjent Nowak buduje szczytownicę – aparat do osiągania orgazmów. Urządzenie było zbudowane z części starego telefonu i elektrod podłączanych do dłoni. Odpowiedni stopień orgazmu ...

                                               

Pierścień Nivena

Pierścień Nivena – fikcyjna megakonstrukcja będąca miejscem akcji książki fantastyczno-naukowej Pierścień Larryego Nivena. Ma kształt pierścienia szerokości około 1.6 miliona kilometrów i średnicy około trzystu milionów kilometrów. Obraca się ze stałą prędkością, dla wywołania sztucznego przyciągania dzięki sile odśrodkowej. Jego wewnętrzna powierzchnia jest przystosowana do życia i odpowiada około trzem milionom powierzchni Ziemi. Na krawędziach atmosfera jest utrzymywana przez ściany o wysokości półtora tysiąca kilometrów. Pierścień można traktować jako obracający się wycinek sfery Dyson ...

                                               

Pole siłowe (bariera)

Pole siłowe, pole energetyczne – koncepcja ściśle ograniczonego pola o tak znacznym natężeniu, że obiekty, na które działa siła związana z polem, nie są w stanie pokonać jego centralnej osi i dotrzeć na drugą stronę. Jest to pojęcie popularne w fantastyce naukowej i fantasy. Obecnie prowadzone są nad nimi badania.

                                               

Prędkość nadświetlna

W ośrodku złożonym z cząstek o dodatniej masie spoczynkowej substancji, np. wodzie czy powietrzu, światło porusza się wolniej niż w próżni. Do tych substancji można "wstrzelić” cząstki poruszające się szybciej niż światło w tej substancji, ale wolniej niż prędkość światła w próżni. W takiej sytuacji mówi się o prędkości nadświetlnej w substancji. Poruszanie się cząstek naładowanych z prędkością nadświetlną w substancji powoduje charakterystyczne świecenie, znane jako promieniowanie Czerenkowa.

                                               

Sfera Dysona

Sfera Dysona – hipotetyczna megastruktura opisana po raz pierwszy w 1959 roku przez amerykańskiego fizyka i futurologa Freemana Dysona w czasopiśmie naukowym "Science”, w artykule zatytułowanym "Search for Artificial Stellar Sources of Infra-Red Radiation”. Zgodnie z założeniami autora odpowiednio zaawansowana cywilizacja byłaby zdolna do wybudowania ogromnej konstrukcji, która całkowicie otaczałaby gwiazdę, umożliwiając wykorzystanie prawie całej energii wypromieniowywanej przez gwiazdę na użytek cywilizacji.

                                               

Sonda von Neumanna

Sonda von Neumanna – hipotetyczne urządzenie zdolne do podróży międzygwiezdnych i zbudowania własnej kopii z podstawowych surowców. Pomysł takiego urządzenia opiera się na pracach amerykańskiego fizyka i matematyka węgierskiego pochodzenia, Johna von Neumanna. Von Neumann badał naukowe podstawy projektowania urządzeń mogących konstruować własne kopie, tzw. samoreplikujących. Choć sam nigdy nie łączył tych idei z eksploracją kosmosu, te dwa pomysły zostały później skojarzone.

                                               

Szara maź

Szara maź – określenie hipotetycznego apokaliptycznego scenariusza, w którym samoreplikujące nanomechanizmy wyrywają się spod kontroli i przekształcają całą biosferę w swoje kopie, zabijając wszystko, co żyje na Ziemi. Motyw ten pojawił się wielokrotnie w fantastyce naukowej i w wypowiedziach prasowych o nanotechnologii. Katastrofa mogłaby być rezultatem zamierzonego ataku nanotechnologicznego, bądź przypadkowej mutacji samoreplikujących maszyn przeznaczonych do innych celów. Sam termin został wymyślony przez pioniera nanotechnologii Erica Drexlera w książce Engines of Creation 1986. Ma su ...

                                               

Sztuczna grawitacja

Sztuczna grawitacja – pozorna siła ciążenia wywołana sztucznie, przez siłę przyspieszającą inną niż siła grawitacji dużej masy. Sztuczną grawitację rozpatruje się jako element niezbędny do bardzo długiego pobytu człowieka w warunkach nieważkości w przestrzeni kosmicznej.

                                               

Sztuczna macica

Sztuczna macica, sztuczne łono, syntetyczna macica – hipotetyczne urządzenie, które pozwala na pozaustrojową ciążę lub pozamaciczną inkubację płodu poprzez wzrost zarodka lub płodu poza organizmem matki. Sztuczna macica jako organ zastępczy miałaby wiele zastosowań. Mogłaby być wykorzystywana do pomocy w rozwoju płodu parom, które nie mogłyby mieć dziecka. Potencjalnie syntetyczna macica mogłaby służyć za element przejściowy w rozwoju dziecka, co znacznie podniosłoby żywotność dzieci we wcześniejszym stadium rozwoju. W tym znaczeniu mogłaby być uznana za inkubator noworodków o bardzo rozsz ...

                                               

Śrubokręt soniczny

Śrubokręt soniczny, nazywany również śrubokrętem dźwiękowym – fikcyjne urządzenie związane z brytyjskim serialem science-fiction pt. Doktor Who. Podobnie jak TARDIS, urządzenie to stało się symbolem serialu, a w spin-offach, takich jak Przygody Sary Jane czy Torchwood pojawiały się urządzenia o podobnym działaniu, w tym m.in. soniczna szminka czy soniczne pióro. W 2015 roku, w serii 9 soniczny śrubokręt został zastąpiony przez soniczne okulary, które miały podobne zastosowanie jak poprzednik. W serialowej rzeczywistości, śrubokręt soniczny jest wynalazkiem Władców Czasu. Jego zasada działa ...

                                               

Tachion

Tachion – hipotetyczna cząstka elementarna, która porusza się z prędkością nadświetlną. Nie ma jednak żadnego dowodu na istnienie tych cząstek. Te hipotetyczne cząstki posiadać mają następujące, paradoksalne właściwości wynikają one z pewnych rozwiązań równań szczególnej teorii względności: poruszać się mogą wyłącznie szybciej od światła bariera prędkości światła w próżni jest dla nich również nieprzekraczalna, tyle że "w dół” ich masa spoczynkowa jest wyrażona przez liczbę urojoną – nie wiadomo, czy taka masa ma jakikolwiek sens fizyczny poruszają się w czasie wstecz tzn. "przybywają z pr ...

                                               

Technologia (Honorverse)

Honorverse – fikcyjne uniwersum stworzone przez amerykańskiego autora Davida Webera w jego cyklu o Honor Harrington. Akcja cyklu dzieje się w odległej przyszłości, przez co większość używanych technologii różni się od współczesnych. Niniejszy artykuł przedstawia niektóre przykłady tej technologii oraz nauki, na której jest ona oparta.

                                               

Teleekran

Teleekran – najpowszechniejsza maszyna w Oceanii, fikcyjnym państwie w antyutopii Rok 1984 autorstwa Georga Orwella. Teleekran znajduje się w każdym mieszkaniu, w miejscach pracy często w każdym pomieszczeniu oraz w każdym miejscu publicznym, na którym dało się go zamontować. Tam, gdzie go nie ma, winien być zakamuflowany mikrofon np. w lasach. Kilkukrotnie zwracana jest uwaga na to że architektura projektowana jest w ten sposób, by teleekrany mogły monitorować każdy kąt czy zaułek. Być może na skutek pomyłki architekta w mieszkaniu głównego bohatera powieści Winstona Smitha znajduje się k ...

                                               

Unobtainium

Unobtainium – określenie stosowane w naukach inżynieryjnych, science fiction i eksperymentach myślowych, opisujące bardzo rzadki, drogi lub nawet fizycznie niemożliwy do wykonania materiał, którego właściwości są niezbędne do uzyskania zakładanego rezultatu.

                                               

Wehikuł czasu (maszyna)

Jak dotąd ludziom nie udało się skonstruować maszyny pozwalającej przenosić się w czasie wstecz. Argumentem za tym, że ona nie istnieje i nigdy nie powstanie przy założeniu dalszego postępu techniki, jest to, że w przeciwnym razie obecnie żyliby podróżnicy z przyszłości i dali tego świadectwo np. udostępniając współczesnym ludziom technologie bardziej zaawansowane. Ponadto przybysze z przyszłości mogliby pojawiać się w czasie istotnych wydarzeń historycznych. Jednak wiele rodzajów wehikułów czasu nie pozwala na podróż do czasu przed ich zbudowaniem, więc brak turystów z przyszłości nie ma ...

                                               

Winda kosmiczna

Winda kosmiczna – proponowana konstrukcja, służąca do wynoszenia obiektów z powierzchni ciała niebieskiego w przestrzeń kosmiczną. W literaturze nazywana również satelitą na uwięzi, kosmicznym mostem lub wieżą orbitalną. Istnieje kilka koncepcji działania takiej windy. Najpopularniejsza zakłada opuszczenie z satelity na orbicie geostacjonarnej liny lub wstęgi, aż do powierzchni ciała niebieskiego. Odpowiednio zaprojektowane pojazdy mogłyby wspinać się po tej linie, osiągając orbitę znacznie taniej niż przy użyciu rakiet. Budowa takiej windy na Ziemi wymagałaby jednak liny, która nie zerwał ...