Poprzednia

ⓘ Ludność w prawie międzynarodowym




                                               

Apatryda

Apatryda, bezpaństwowiec – osoba, której żadne państwo nie uznaje za swojego obywatela, czyli osoba nieposiadająca żadnego obywatelstwa. Konwencja o statusie bezpaństwowców z 1954 definiuje w art. 1 bezpaństwowca jako osobę, która nie jest uznawana za obywatela żadnego państwa w zakresie obowiązywania jego prawa.

                                               

Azyl

Azyl – miejsce odosobnienia, ucieczki, schronienia, zwłaszcza dla osób ściganych przez prawo. Znaczenie wywodzi się ze zwyczaju, według którego nie można było wydać przestępcy ukrywającego się w sanktuarium.

                                               

Azyl polityczny

Azyl polityczny właściwie prawo azylu – schronienie na terytorium jakiegoś państwa udzielane cudzoziemcom prześladowanym przez władze innego państwa.

                                               

Cudzoziemiec

Cudzoziemiec, obcokrajowiec – osoba nieposiadająca obywatelstwa państwa, w którym przebywa. Regulacja statusu cudzoziemców jest różna w poszczególnych państwach. Obecnie duże znaczenie ma też prawo międzynarodowe, na terenie Unii Europejskiej regulacje unijne. Prawa cudzoziemców do działalności publicznej legalnie zamieszkujących w innym kraju określa Rada Europy w konwencji z 1992 r.

                                               

Deportacja (prawo)

Deportacja – wydalenie cudzoziemca na podstawie decyzji administracyjnej. Z reguły wydalenie dotyczy cudzoziemców, którzy nielegalnie przebywają na terytorium określonego państwa, nielegalnie podejmują w nim zatrudnienie lub stanowią zagrożenie dla państwa. Deportacji nie powinno się mylić z banicją lub ekstradycją.

                                               

Ekstradycja

Ekstradycja – wydanie przez państwo władzom innego państwa osoby przebywającej na terytorium państwa wydającego, dokonywane w sytuacji, gdy osoba ta podejrzana jest o popełnienie na terytorium państwa zwracającego się z wnioskiem o ekstradycję czynu przestępczego lub w celu odbycia kary. Ekstradycja dokonywana jest na podstawie umowy międzynarodowej, o ile państwo zwracające się z wnioskiem o ekstradycję zapewnia wzajemność. Większość krajów nie dopuszcza ekstradycji własnych obywateli bądź osób, które uzyskały na ich terytorium prawo azylu. Z wnioskiem o ekstradycję może wystąpić państwo, ...

                                               

Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu

Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu – agencja Unii Europejskiej, która została powołana w celu wdrażania wspólnego europejskiego systemu azylowego. Jej zadaniem jest zapewnienie aby, poszczególne sprawy azylowe były traktowane w sposób spójny przez wszystkie państwa członkowskie.

                                               

EVisitor

eVisitor – australijski system wiz elektronicznych uruchomiony w dniu 27 października 2008 roku. System eVisitor przeznaczony jest dla osób mieszkających w kraju innym niż Australia, a pragnących odwiedzić Australię w celach turystycznych lub biznesowych, niezwiązanych bezpośrednio z wykonywaniem pracy zarobkowej. Za cele turystyczne uważa się spędzanie wakacji, zwiedzanie, odwiedziny rodziny lub przyjaciół. Osoby zarejestrowane w systemie eVisitor, które otrzymały decyzję pozytywną w sprawie przyznania zezwolenia na wjazd, nie potrzebują standardowej wizy wklejanej do paszportu, nie potrz ...

                                               

Internowanie

Internowanie – przymusowe umieszczenie określonych osób w wyznaczonym miejscu pobytu, bez prawa jego opuszczania. Dotyczy zazwyczaj osób biorących udział w wojnie – rozbrojonych oddziałów wojskowych, które przekroczyły granicę państwa neutralnego. Dotyczyć może też osób cywilnych obywateli państw prowadzących wojnę. Warunki internowania regulują konwencje genewskie z 1949. Internowanie własnych obywateli na przykładzie praw obowiązujących w Polsce w okresie międzywojennym. Ustawa o stanie wyjątkowym z 22 lutego 1937 r. w art. 3 dozwalała administracji ogólnej wobec osób, zagrażających bezp ...

                                               

Naturalizacja

Naturalizacja – nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił. Naturalizacja najczęściej dotyczy imigrantów przybywających z przyczyn ekonomicznych, ale także uchodźców uciekających ze swojego kraju w obawie przed prześladowaniem oraz współmałżonków w związku, w którym jedna ze stron jest cudzoziemcem. Naturalizacja jest dobrowolna, a proces naturalizacyjny wszczynany na wniosek osoby zainteresowanej uzyskaniem obywatelstwa. Naturalizacja następuje na podstawie zgody uprawnionego organu państwa, po spełnieniu określonych warunków np. zamieszkiwania przez ok ...

                                               

Obywatelstwo

Obywatelstwo – przynależność osoby do określonego państwa, na mocy której jednostka ma określone prawa i obowiązki wobec państwa, a państwo – analogicznie – ma obowiązki i prawa wobec jednostki. Określenie spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności sposobów jego nabycia i ewentualnie także utraty, należy do samego państwa – jest to jego kompetencja wyłączna. Istnieją także regulacje prawa międzynarodowego dotyczące spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności unikania sytuacji bezpaństwowości i wielokrotnego obywatelstwa. W opinii na temat dekretów o obywatelstwie w Tunisie ...

                                               

Paszport

Paszport – dokument tożsamości wydany przez uprawniony organ państwa, uprawniający do przekraczania granic państwowych. W technice paszport to dokument wystawiany dla urządzeń wymagających szczególnego nadzoru podczas eksploatacji – np. zbiorników ciśnieniowych kontrolowanych przez uprawnione firmy i urzędy dozoru technicznego, aby zapobiec ich rozerwaniu. Firmy zapisują w paszporcie wykonane próby mające na celu jak najwcześniejsze wykrycie ewentualnych uszkodzeń, a urzędy dozoru technicznego – dopuszczenia do eksploatacji tak wypróbowanego urządzenia na kolejne okresy. W rolnictwie paszp ...

                                               

Paszport europejski

Paszport europejski – paszport potwierdzający obywatelstwo jednego z państw Unii Europejskiej. Na posiedzeniu w Rzymie 1 grudnia 1985 roku Rada Europejska wprowadziła paszport europejski, jednakowy dla obywateli wszystkich państw członkowskich i zastępujący dotychczas używane paszporty wydawane przez poszczególne kraje. Dokument ten ma okładkę w kolorze burgundzkiego wina, na niej znajduje się napis "Unia Europejska” oraz nazwa państwa, którego obywatelem jest posiadacz paszportu. Może być używany podczas podróży po całym świecie.

                                               

Pobyt tolerowany

Pobyt tolerowany – forma ochrony, dzięki której cudzoziemiec, któremu odmówiono nadania statusu uchodźcy, może legalnie przebywać na terytorium obcego państwa.

                                               

Reintegracja

Reintegracja – odzyskanie obywatelstwa utraconego wskutek zawarcia małżeństwa z cudzoziemcem lub w związku z zawarciem takiego małżeństwa. W myśl przepisów uchylonej ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, odzyskanie obywatelstwa polskiego w trybie reintegracji następowało, jeżeli po ustaniu małżeństwa zawartego z cudzoziemcem lub jego unieważnieniu osoba zainteresowana złożyła odpowiednie oświadczenie przed właściwym organem wojewodą lub konsulem i organ ten wydał decyzję o przyjęciu oświadczenia. Przyjęcie oświadczenia mogło być uzależnione od złożenia dowodu utraty lub ...

                                               

Samostanowienie narodów

Samostanowienie narodów – prawo do swobodnego określania statusu politycznego, społecznego, gospodarczego oraz kulturowego, a także prawo do utworzenia własnego państwa lub połączenia się z państwem już istniejącym. Prawo międzynarodowe uznaje prawo do samostanowienia narodu wyłącznie, jeżeli jest ono zgodne z obowiązującym prawem lokalnym np. z konstytucją uznanego państwa w którym ma się ustanowić. Przykładem jest uznanie za zgodne z prawem międzynarodowym samostanowienie państw będących byłymi republikami Związku Radzieckiego, gdyż zezwalała na to konstytucja ZSRR. Początki prawa do sam ...

                                               

Uchodźca

Uchodźca – osoba, która musiała opuścić teren, na którym mieszkała ze względu na różnego typu prześladowania. Wynikające z tego zagrożenie życia, zdrowia, bądź wolności jest najczęściej związane z walkami zbrojnymi, prześladowaniami religijnymi bądź z powodu rasy lub przekonań politycznych.

                                               

Uchodźca klimatyczny

Uchodźca klimatyczny – osoba zmuszona do opuszczenia swojego terenu zamieszkania z powodu znaczących zmian klimatycznych w miejsce gdzie warunki klimatyczne nie zagrażają ich życiu oraz zdrowiu. Do czynników tych należą: częste powodzie, susze, cyklony, osunięcia ziemi, burze tropikalne oraz podnoszenie się poziomu wód i zalewanie obszarów przybrzeżnych. W Konwencji Dotyczącej Statusu Uchodźców z 1951 roku prawo międzynarodowe nie uwzględniło terminu "uchodźca klimatyczny”. Obecnie szacuje się że, do 2050 roku na świecie będzie nawet od 200-250 mln uchodźców klimatycznych.

                                               

Uchodźstwo wewnętrzne

Uchodźstwo wewnętrzne – zjawisko o charakterze zbliżonym do uchodźstwa. Uchodźca wewnętrzny to osoba, która zmuszona zostaje do opuszczenia miejsca zamieszkania z tych samych powodów co uchodźca, ale nie przekracza granicy uznanej za międzynarodową. Zasadniczo, w myśl prawa międzynarodowego konwencja genewska z 1951 r., osoby takie nie podlegają przepisom o uchodźstwie. W praktyce jednak, ze względu na ogromną skalę tego problemu, Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców zmuszony został do zainteresowania się problemami uchodźców wewnętrznych. Biorąc pod uwagę kontrowersje ...

                                               

Urząd do Spraw Cudzoziemców

Urząd do Spraw Cudzoziemców – urząd administracji rządowej, przy pomocy którego swoje zadania wykonuje Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, będący centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu z niego, udzielania ochrony międzynarodowej, udzielania cudzoziemcom azylu, wyrażania zgody na pobyt tolerowany oraz udzielania ochrony czasowej. Nadzór nad Szefem Urzędu sprawuje minister właściwy do spraw wewnętrznych.

                                               

Visa Waiver Program

Visa Waiver Program – program rządu Stanów Zjednoczonych, który pozwala obywatelom poszczególnych krajów podróżować do Stanów Zjednoczonych w celach turystycznych lub biznesowych na okres do 90 dni bez konieczności uzyskania wizy. Odnosi się do 50 stanów USA, jak również terytoriów USA Portoryko i Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych z ograniczonym zastosowaniem do innych obszarów w USA. Kraje objęte tym programem są uważane za rozwinięte i mają bardzo wysoki wskaźnik rozwoju społecznego.

                                               

Zasada non-refoulement

Zasada non-refoulement – jedna z najważniejszych instytucji prawa międzynarodowego chroniących osoby prześladowane. Stanowi ona, że osoby, której odmówiono przyznania statusu uchodźcy, nie wolno deportować do kraju, w którym groziłoby jej niebezpieczeństwo prześladowania. W takim wypadku państwo powinno otoczyć taką osobę inną formą ochrony. Zasada ta, będąca niegdyś częścią zwyczajowego prawa międzynarodowego, jest obecnie zawarta w wielu międzynarodowych konwencjach i jako taka ma status "twardego" prawa międzynarodowego. Do najistotniejszych umów międzynarodowych zawierających non-refou ...