Poprzednia

ⓘ Stosunki międzynarodowe




                                               

Stosunki międzynarodowe

Stosunki międzynarodowe – jedna z subdyscyplin nauk politycznych, bywa traktowana jako osobna dyscyplina w ramach nauk społecznych. Przedmiotem badań są wszelkie "stosunki społeczne, które kształtują się ponad granicami państw i dotyczą relacji między różnymi podmiotami życia międzynarodowego”. Stosunki międzynarodowe ujmuje się szerzej niż tylko jako stosunki między państwami, ale także między innymi podmiotami, np. organizacjami międzynarodowymi, przedsiębiorstwami i partiami politycznymi z różnych państw.

                                               

Agresja podprogowa

Agresja podprogowa – działania wojenne, których rozmach i skala są celowo ograniczane i utrzymywane przez agresora na poziomie poniżej dającego się w miarę jednoznacznie zidentyfikować progu regularnej, otwartej wojny. Celem agresji podprogowej, jest osiąganie przyjętych celów z jednoczesnym powodowaniem trudności w uzyskaniu konsensu decyzyjnego w międzynarodowych organizacjach bezpieczeństwa. Do działań z zakresu agresji podprogowej zalicza się presję pozamilitarną i polityczno-militarną - w tym wojnę informacyjną i manewry wojskowe; agresję pozamilitarną - w tym cyberagresje i agresję e ...

                                               

Bariera graniczna

Bariera graniczna – ogrodzenie biegnące wzdłuż granicy międzynarodowej. Są one zwykle budowane w celu usprawnienia kontroli granicy, a więc aby ograniczyć nielegalną imigrację, handel ludźmi i przemyt. W przypadku niejasności lub roszczeń terytorialnych, wzniesienie bariery granicznej może służyć jako jednostronne narzucenie rozwiązania sporu. Przykładami barier granicznych mogą być Wielki Mur Chiński – seria murów obronnych chroniących Chiny przed najazdami nomadycznych ludów z Wielkiego Stepu oraz współczesna bariera na granicy meksykańsko-amerykańskiej. Ilość wznoszonych barier wyraźnie ...

                                               

CEED Institute

CEED Institute – międzynarodowy think tank, którego celem jest promocja osiągnięć i potencjału gospodarczego państw Europy Środkowo-Wschodniej. Zajmuje się promocją wartości wolnorynkowych, takich jak innowacyjność, nowoczesność i konkurencyjność. Fundatorem CEED Institute był polski przedsiębiorca dr Jan Kulczyk. Instytut jest również wspierany przez kluczowych przedsiębiorców z Europy Środkowej i Wschodniej, członków Rady Programowej CEED Institute. Wśród nich jest m.in.: Zdeněk Bakala – czeski biznesmen i finansista, współzałożyciel funduszu BXR, Sandor Demjan, prezes TriGranit, estońsk ...

                                               

Grupa Mińska

Grupa Mińska – wyspecjalizowana komórka, utworzona w 1992 roku przez Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie OBWE w celu rozwiązania konfliktu azersko-ormiańskiego w rejonie Górskiego Karabachu. Krajami przewodzącymi Grupy Mińskiej OBWE są: Rosja, Francja i Stany Zjednoczone.Państwa uczestniczące, które wchodzą w jej skład to: Białoruś, Niemcy, Włochy, Portugalia, Holandia, Szwecja, Finlandia oraz Armenia i Azerbejdżan. Grupa Mińska nie prowadzi formalnych i regularnych spotkań. Powołana została jako mediator konfliktu pomiędzy Armenią a Azerbejdżanem. Największym osiągnięciem ro ...

                                               

Integracja europejska

Integracja europejska – określenie stosowane wobec procesu stopniowego integrowania się państw Europy pod względem gospodarczym, prawnym i politycznym. Jej korzeni doszukiwać się można już w epoce starożytnej, jednak jej praktyczne przejawy uwidoczniły się dopiero po zakończeniu II wojny światowej, szczególnie po Kongresie Haskim oraz zawarciu Traktatu paryskiego. Obecnie procesy integracyjne w Europie najpełniej realizowane są w ramach Unii Europejskiej, powstałej w 1993 roku na bazie Wspólnot Europejskich.

                                               

Internacjonalizacja (stosunki międzynarodowe)

Internacjonalizacja – uznanie na mocy umowy prawa państw do korzystania na jednakowych warunkach. Odzwierciedla ciągły i podlegający intensyfikacji proces umiędzynarodowienia, tzn. wchodzenia poza granice narodowe rozmaitych elementów gospodarki, polityki, kultury, nauki, techniki itd. Funkcjonowanie internacjonalizacji powoduje najgłębszy ruch i zmienność stosunków międzynarodowych, wywołując skutki w postaci procesów transferu i transnacjonalizacji. Proces sprzyja twórczemu rozwojowi stosunków międzynarodowych, generując ujawnianie i rozpowszechnianie wartości materialnych i duchowych. P ...

                                               

Mapa drogowa (harmonogram)

Mapa drogowa – popularne, choć przeważnie krytykowane określenie na harmonogram działań bądź szczegółowy plan lub schemat czynności realizowanych stopniowo, mających doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu. Zamiennikami lepiej ugruntowanymi w języku polskim są wyrazy "plan” i "harmonogram”. W języku angielskim termin roadmap dosłownie "mapa drogowa” stosowany jest w biznesie planowania strategicznego i komunikacji oraz strategii rozwoju technologicznego. Używa się go również na określenie wszelkiego rodzaju schematów postępowania, strategii czy też usystematyzowanych planów działania. ...

                                               

Neofunkcjonalizm (politologia)

Neofunkcjonalizm – teoria wyjaśniająca proces integracji europejskiej poprzez świadome delegowanie kompetencji państw narodowych na poziom eksperckich, funkcjonalnie nastawionych instytucji ponadnarodowych, które w założeniu mają odpowiadać na potrzeby danej sytuacji lepiej niż państwa delegujące. Podejście neofunkcjonalistyczne łączy założenia teorii funkcjonalistycznej i federacjonistycznej, gdyż delegacja kompetencji korzystając z mechanizmu spill-over ma ostatecznie za zadanie stworzyć wyższy poziom państwowości. Teoria powstała w połowie lat 50. XX wieku za sprawą J. Aleksandra.

                                               

Plany operacyjne przed I wojną światową

Plany operacyjne przed I wojną światową – miały na celu jak najlepsze przygotowanie poszczególnych państw do ewentualnej wojny. Określały założenia strategiczne w przyszłym konflikcie: kto ma być głównym przeciwnikiem, na jakim obszarze mają się toczyć działania wojenne, jakie siły i w jakim ugrupowaniu mają w nich uczestniczyć i wreszcie jak powinna przebiegać przyszła kampania. Plany strategiczne były ściśle skorelowane z planami mobilizacyjnymi. Sytuacja polityczna – rozwój przeciwstawnych bloków politycznych i narastające napięcia międzynarodowe – szczególnie wpływały na rozwój planów ...

                                               

Soft power

Soft power także miękka siła – zdolność narodu czy kraju do pozyskiwania sojuszników i zdobywania wpływów dzięki atrakcyjności własnej kultury, polityki czy ideałów politycznych. Twórca pojęcia, Joseph Nye, określa soft power jako subtelne sprawianie by inni chcieli tego samego wskutek niewymuszonego wyboru. Podstawą tego pojęcia jest – zaobserwowane przez jego twórcę – zjawisko, w którym państwa mogą osiągać swoje cele w polityce międzynarodowej poprzez sam fakt, że inne państwa szanują ich wartości, dokonania czy kulturę i mają aspirację by np. osiągnąć podobny poziom rozwoju, dobrobytu ...

                                               

Sojusz

Sojusz – układ o wspólnym działaniu, obejmujący dwa lub więcej państw, mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu. Sojusz obejmujący dwa państwa to sojusz dwustronny, trzy to sojusz trójstronny, więcej niż trzy to sojusz wielostronny. Jako synonimy używane są też słowa: alians, koalicja, pakt, przymierze. Sojusz może mieć charakter gospodarczy, polityczny lub wojskowy. Synonimem skuteczności sojuszniczej w czasach współczesnych jest Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego.

                                               

Termin międzynarodowy

Termin międzynarodowy – termin stosowany w stosunkach międzynarodowych i w organizacjach międzynarodowych ułatwiający redagowanie umów międzynarodowych i ich interpretację; sam "termin międzynarodowy” jest również terminem międzynarodowym. Standaryzacja terminologii międzynarodowej jest przedmiotem współpracy międzynarodowej. W 1971 w Wiedniu powstał Infoterm, agenda UNESCO; polskim członkiem Infotermu jest Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

                                               

World Affairs

World Affairs – amerykański dwumiesięcznik o problematyce stosunków międzynarodowych. Magazyn był wydawany od 1837 roku i wznowiony w styczniu 2008 roku jako nowe wydawnictwo. Kolejne wydania opisują różne zagadnienia z zakresu spraw globalnych i amerykańskiej polityki zagranicznej. Redakcja World Affairs mieści się przy Dupont Circle w Waszyngtonie. Redaktorem naczelnym i wydawcą pisma jest James S. Denton. Wybrani autorzy: Christopher Hitchens, Robert Kagan, Peter Beinart, George Packer, P.J. ORourke, David Rieff, James Kirchick, Andrew Bacevich.

                                               

Wspólnota na rzecz Demokracji i Praw Narodów

Wspólnota na rzecz Demokracji i Praw Narodów – międzynarodowa organizacja zrzeszająca kilka państw byłego Związku Radzieckiego, które, od chwili jednostronnego ogłoszenia przez nie deklaracji niepodległości, mają problem z uznaniem ich suwerenności przez inne podmioty międzynarodowe. Założona w 2001 roku w Stepanakercie, obecnie zrzesza cztery nieuznawane przez społeczność międzynarodową państwa: Abchazję, Republikę Górskiego Karabachu, Naddniestrze i Osetię Południową. Celem organizacji jest wspieranie inicjatyw pokojowych, gospodarczych oraz działanie na rzecz uznania przez Narody Zjedno ...

                                               

Współpraca międzynarodowa

Współpraca międzynarodowa – zagadnienie budzące zainteresowanie badaczy jak i polityków. Badacze zajmują się przyczynami współpracy międzynarodowej oraz jej zaletami i wadami, politycy natomiast zajmują się środkami współpracy i ich efektywnością oraz skutecznością. Interakcje pomiędzy uczestnikami stosunków międzynarodowych którymi najczęściej są państwa wymagają porozumienia pomiędzy nimi pomimo, sprzeczności interesów w celu osiągnięcia porozumienia, które zadowoli grupę państw tych mniejszych jak i hegemonów. Często cel jaki ma zostać osiągnięty jest narzucany ze strony państwa silniej ...