Poprzednia

ⓘ Muzykologia




                                               

Muzykologia

Muzykologia – nauka humanistyczna, której przedmiotem jest muzyka we wszystkich swych aspektach. Jej początki jako dyscypliny uniwersyteckiej kształtowały się w latach 80. i 90. XIX wieku. Koncepcyjne założenia dyscypliny ufundował austriacki uczony, prof. Guido Adler, który pierwszy w 1885 roku dokonał systematyki tej dziedziny wiedzy. Od czasów Adlera zwykło się dzielić muzykologię na trzy zasadnicze działy: historyczny historia muzyki, systematyczny i porównawczy dziś – etnomuzykologia i antropologia muzyczna. Przedmiotem zainteresowań badawczych Adlera była przede wszystkim historia mu ...

                                               

Teoria afektów

Teoria afektów – teoria w muzykologii, dotycząca okresu barokowego. Teoria wywodzi się z retoryki muzycznej wcześniejszych okresów. Została rozwinięta przez teoretyków i kompozytorów epoki baroku w ogólnie przyjęty kod, składający się z figur retorycznych. Głównym założeniem teorii afektów jest przypisanie określonej figurze muzycznej z góry określonego pojęcia czy uczucia w celu wzmocnienia relacji pomiędzy muzyką a słowem. Doktryna wypadła z użycia w okresie klasycznym, kiedy kompozytorzy i muzykolodzy uznali ją za nazbyt mechaniczną i nienaturalną.

                                               

Batuta

Batuta – cienka, wydłużona pałeczka używana przez dyrygenta w celu wyraźniejszego i sugestywniejszego wyrażania tempa, metrum i dynamiki utworu.

                                               

Ekologia muzyki

Ekologia muzyki – dziedzina muzykologii badająca relacje między muzyką i sposobem jej odbioru a środowiskiem akustycznym. Dziedzina ta inspiruje się dorobkiem kanadyjskiego kompozytora i ekologa akustycznego R. Murraya Schafera. Kluczowym pojęciem w ekologii muzyki jest pejzaż dźwiękowy ang. soundscape, czyli środowisko akustyczne pojmowane w kontekście historyczno-socjologicznym oraz estetycznym. Pojęcie to Schafer sformułował w 1967 roku. Obecnie używane jest w rozmaitych kontekstach: w muzyce ambient i trance, w reklamach nagrań relaksacyjnych z dźwiękami natury, a przede wszystkim w ru ...

                                               

Feminizm w muzykologii

Feminizm w muzykologii. Przypływ zainteresowania tematyką kobiecą w muzykologii nastąpił w latach 1960. Za patrona tej zmiany uważany jest Theodor W. Adorno, a także Michel Foucault. Badając obecność kobiet w życiu muzycznym podkreślano, że zazwyczaj były one wykonawczyniami, słuchaczkami, mecenaskami czy też osobami w innych rolach – takich jednak, które pomijane są w podręcznikach do historii muzyki opisujących przede wszystkim najwybitniejsze dzieła – a te tworzyli mężczyźni. Pierwsza fala zainteresowania kwestią kobiecą przyniosła słowniki poświęcone samym kobietom oraz specjalistyczne ...

                                               

Grove Dictionary of Music and Musicians

The Grove Dictionary of Music and Musicians – anglojęzyczny słownik encyklopedyczny zawierający hasła dotyczące muzyki i muzyków. Wraz z niemieckojęzycznym Musik in Geschichte und Gegenwart jest najważniejszym i największym dziełem dotyczącym muzyki europejskiej. W ostatnich latach dostępny jest także w wersji elektronicznej. Po raz pierwszy wydany został jako Dictionary of Music and Musicians in four volumes 1878, 1880, 1883, 1899 pod redakcją sir Georgea Grovea. Najnowsze wydanie The New Grove Dictionary of Music and Musicians, wyd. 2 zostało opublikowane w 2001 roku i obejmuje 29 tomów. ...

                                               

Instrumentologia

Instrumentologia - dział muzykologii, którego przedmiotem jest historia instrumentów muzycznych, rozwój ich konstrukcji, właściwości akustycznych i odtwórczych, technologia wytwarzania oraz klasyfikacja. Instrumentologia wyodrębniła się jako samodzielna gałąź nauki w drugiej połowie XIX wieku. Prekursorami instrumentologii są Victor-Charles Mahillon, Georg Kinsky i Curt Sachs. Polscy instrumentolodzy: Adolf Chybiński, Andrzej Panufnik, Zdzisław Szulc, Józef Reiss, Jadwiga Sobieska, Marian Sobieski, Włodzimierz Kamiński 1930–1993, Jerzy Gołos, Jerzy Erdman, Benjamin Vogel.

                                               

Instytut Muzykologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Instytut Muzykologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – jednostka organizacyjna Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, jeden z 2 instytutów tworzących Wydział Nauk o Sztuce UAM. Należy – obok muzykologii na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie oraz muzykologii na lwowskim Uniwersytecie Jana Kazimierza – do najstarszych w Polsce placówek uniwersyteckich o takim profilu naukowym. Jako samodzielna katedra jednostka powstała dopiero w 2001 r., jest jednak kontynuatorką powstałego w 1922 r. Zakładu Muzykologii.

                                               

Instytut Muzykologii Uniwersytetu Wrocławskiego

Instytut Muzykologii Uniwersytetu Wrocławskiego – jednostka dydaktyczno-naukowa należąca do struktur Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Obok muzykologii na Uniwersytecie Jagiellońskim, Uniwersytecie Warszawskim, Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest jedną z pięciu tego typu uniwersyteckich placówek w Polsce, specjalizującą się w badaniach nad historią śląskiej tradycji muzycznej i audiosfery – historycznej i współczesnej. Dzieli się na trzy zakłady. Prowadzi działalność dydaktyczną i badawczą związaną z ...

                                               

Kompozycja (muzyka)

Kompozycja – w muzyce ma trzy znaczenia: technika i proces tworzenia utworu oryginalny utwór muzyczny budowa utworu muzycznego zob. forma muzyczna

                                               

Kształcenie słuchu

Kształcenie słuchu – rozwój podstawowych umiejętności muzycznych, takich jak rozpoznawanie dźwięku, czytanie nut, pobudzanie wyobraźni muzycznej oraz nauka najważniejszych zagadnień z teorii muzyki. Pojęcie opiera się na metodach i naukach solfeżu. Sięga XVIII w. gdzie przez lata ewoluuje i współcześnie, jest jednym z najważniejszych przedmiotów nauczania praktycznego w szkolnictwie muzycznym polskim, jak i zagranicznym. Zajęcia uczą zestawień dźwięków: interwałów, akordów, rytmów. Ilość godzin, oraz zakres materiału, zajęć kształcenia słuchu, uzależniona jest od cyklu programowego 4-letni ...

                                               

Muzyka eksperymentalna

Muzyka eksperymentalna – muzyka stosująca nietypowe dla muzyki popularnej rozwiązania stylistyczne, rytmiczne, metryczne, melodyczne, aranżacyjne itd. Za twórcę ruchu uważany jest John Cage. Cage był pod wielkim wpływem buddyzmu zen; jego nauczycielem był Daisetz Teitaro Suzuki. Innym źródłem dla jego twórczości zwłaszcza w początkowym okresie było dzieło literackie, mianowicie Finnegans Wake Jamesa Joyce’a. Amerykańscy kompozytorzy tej muzyki to: Meredith Monk, Terry Riley, La Monte Young, Harry Partch, Philip Glass i Steve Reich. Europejskimi kompozytorami są: Karlheinz Stockhausen, Pier ...

                                               

Muzyka wokalna

Muzyka wokalna – muzyka, która przeznaczona jest na głosy solowe lub zespoły chóralne a cappella lub z akompaniamentem instrumentów. Muzyka ta rozwijała się na przestrzeniach epok: średniowiecza chorały, renesansu, baroku gdzie wyraźnie zaznaczył się rozkwit utworów na chór oraz orkiestrę. Do około 1600 roku wyraźnie zaznaczała się jej przewaga nad muzyką instrumentalną. W baroku obydwa gatunki muzyki osiągnęły takie samo znaczenie, lecz od ok. 1750 r. muzyka wokalna straciła na popularności. W klasycyzmie i romantyzmie rozwinęła się forma pieśni, typowa zwłaszcza dla twórczości Franciszka ...

                                               

Répertoire International des Sources Musicales

Répertoire International des Sources Musicales – międzynarodowa organizacja non-profit założoną w Paryżu w 1952 roku. Celem organizacji jest możliwie szerokie dokumentowanie źródeł muzycznych na całym świecie. RISM jest największą tego typu organizacją oraz jedyną, która działa globalnie w celu katalogowania źródeł muzycznych. RISM jest też jednym z czterech projektów bibliograficznych wspieranych przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Muzykologiczne oraz Międzynarodowe Stowaryszenie Bibliotek Muzycznych obok takich przedsięwzięć jak Międzynarodowa Bibliografia Literatury Muzycznej, Międzynar ...

                                               

Solo

Solo: przeważnie w muzyce rozrywkowej fragment utworu muzycznego grany lub śpiewany przez jednego wykonawcę, z ewentualnym pomocniczym akompaniamentem, często improwizowany. określenie oznaczające, że dany utwór muzyczny lub fragment utworu grany jest lub śpiewany przez jednego wykonawcę. Utwór napisany w całości na jeden instrument nosi miano utworu solowego, a jego wykonawca to solista.

                                               

Szklana muzyka

Szklana muzyka – obiegowe określenie odwołujące się do muzyki granej na szklanych instrumentach. Dotyczy przede wszystkim dwóch, najbardziej charakterystycznych instrumentów: szklanej harfy i szklanej harmoniki.

                                               

Terminologia muzyczna

Terminologia muzyczna – klasa terminów należących do języka partytur oraz do języka opisu teoretycznego utworów muzycznych.

                                               

Trawestacja (muzyka)

Trawestacja – w muzyce jest to jedna z odmian parodii. Polegała na przeróbce utworu muzyki poważnej na utwór o charakterze rozrywkowym. Np. The Exception – V Symfonia Ludwig van Beethoven, Koncert Brandenburski – Jan Sebastian Bach.

                                               

Wilcze tony

Wilcze tony, wilki – określenie muzyczne oznaczające stałe źle brzmiące dźwięki wydobywane z instrumentów. Jeśli skrzypce wykonane są z gorszego gatunku drewna, wówczas pudło rezonansowe instrumentu w przypadku niektórych dźwięków daje chrapliwą barwę. Podobnie jest w przypadku instrumentów drewnianych, jeśli mają wady konstrukcyjne, określone dźwięki w skali brzmią nieczysto. Wilkami niegdyś charakteryzowały się określone kwinty czyste w systemie stroju tzw. średniotonowym, który poprzedził system stroju temperowanego, dzielącego oktawę na równych 12 półtonów. W renesansowych organach i i ...

                                               

Wiolinistyka

Wiolonistyka - dział muzykologii zajmujący się badaniem muzyki instrumentalnej dla instrumentów strunowych-smyczkowych oraz tymi instrumentami, ich budową, techniką i brzmieniem, a także historią ich wykształcenia się.