Poprzednia

ⓘ Chemia




                                               

Chemia

Chemia ία chēmía, χυμεία chymeía "rozpuszczanie, stapianie") – nauka przyrodnicza badająca naturę i właściwości substancji, a zwłaszcza przemiany zachodzące pomiędzy nimi. Współcześnie wiadomo, że przemiany substancji wynikają z praw, według których atomy łączą się poprzez wiązania chemiczne w mniej lub bardziej trwałe związki chemiczne, a także praw, według których wiązania tworzą się i ulegają rozrywaniu, prowadząc do przemian jednych substancji chemicznych w inne, co jest nazywane reakcjami chemicznymi. Chemia zajmuje się także rozmaitymi właściwościami substancji wynikającymi bezpośred ...

                                               

Międzynarodowy Rok Chemii

Międzynarodowy Rok Chemii 2011, IYC 2011 – rok proklamowany 63. rezolucją Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych 19 grudnia 2008 roku. Koordynatorami obchodów są: UNESCO oraz Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej, zaś hasłem: Chemia – nasze życie, nasza przyszłość. Historia Międzynarodowy Rok Chemii wyznaczono na 2011 rok nieprzypadkowo. W tym roku przypada bowiem zarówno setna rocznica otrzymania Nagrody Nobla przez Marię Skłodowską-Curie za wydzielenie czystego radu jak i utworzenia Międzynarodowego Zrzeszenia Towarzystw Chemicznych, którego bezpośrednim następcą jest IUPA ...

                                               

Cząsteczka

Cząsteczka, molekuła – neutralna elektrycznie grupa dwóch lub więcej atomów utrzymywanych razem kowalencyjnym wiązaniem chemicznym. Cząsteczki różnią się od innych cząstek chemicznych np. jonów brakiem ładunku elektrycznego – jednak w fizyce kwantowej, chemii organicznej i biochemii pojęcie cząsteczka jest zwyczajowo używane do określania jonów wieloatomowych. W teorii kinetycznej gazów pojęcie cząsteczka często jest używane do opisu gazowej cząstki bez względu na jej budowę. Według tej teorii gazy szlachetne składają się z cząsteczek, pomimo że składają się z pojedynczego, niezwiązanego w ...

                                               

Domieszka

Domieszka – jon lub atom obcej substancji wprowadzany do sieci krystalicznej ciała stałego w celu zmiany własności fizycznych bądź chemicznych w procesie zwanym domieszkowaniem. Proces domieszkowania można przeprowadzać podczas tworzenia substancji np. podczas wzrostu kryształu albo po wytworzeniu substancji patrz implantacja jonów, dyfuzja.

                                               

Gaz obojętny

Gaz obojętny – gaz, który jest obojętny chemicznie i w warunkach danej reakcji chemicznej nie uczestniczy w jej przebiegu. Zwykle do gazów obojętnych zalicza się azot, dwutlenek węgla i gazy szlachetne. Wiele reakcji chemicznych wymaga przeprowadzania ich w atmosferze gazu obojętnego, ze względu na to, że tlen i para wodna zawarte w powietrzu mogą zakłócać jej przebieg, prowadząc do powstania niepożądanych produktów ubocznych.

                                               

Hydroliza kwasowa

Hydroliza kwasowa – w chemii organicznej, kwaśna hydroliza jest procesem, w którym kwas protonowy jest katalizatorem rozszczepianie wiązania chemicznego poprzez reakcję podstawienia nukleofilowego z dodatkiem cząsteczek wody. Na przykład przy konwersji celulozy lub skrobi do glukozy. W przypadku estrów i amidów można go zdefiniować jako katalizowaną kwasem nukleofilową reakcję podstawienia acylu. Termin ten stosuje się również do niektórych reakcji addycji nukleofilowej, takich jak katalizowana kwasem hydroliza nitryli do amidów.

                                               

Inert (chemia)

                                               

Izoelektronowość

Izoelektronowość – cecha dwóch lub więcej indywiduów chemicznych polegająca na posiadaniu takiej samej liczby elektronów walencyjnych oraz takiej samej budowy cząsteczek. Związki izoelektronowe mogą być zbudowane z różnych atomów, ale ich liczba i układ wiązań są takie same. Przykładem izoelektronowości są cząsteczki N≡N, N≡O + i C≡O – wszystkie trzy mają 10 elektronów walencyjnych i podobny charakter wiązań. Są one również izolobalne. Inne przykłady par izoelektronowych CH 2 =N + =N − i CH 2 =C=O Cząsteczki HC≡CH i HB − ≡N + H Na + i Ne; konfiguracja elektronowa: 3s 2 3p 6 Atomy i jony Do ...

                                               

Konstytucja (chemia)

Konstytucja cząsteczek chemicznych jest definiowana przez liczbę i rodzaj atomów oraz liczbę i rodzaj wiązań chemicznych, które je z sobą łączą. Związki chemiczne posiadające tę samą liczbę i rodzaj atomów, ale inaczej połączonych nie mają tej samej konstytucji i dlatego nazywa się je izomerami konstytucyjnymi. Nie wszystkie związki chemiczne, które posiadają tę samą konstytucję są identyczne, gdyż posiadają inną konfigurację przestrzenną lub konformację. Istnieją różne metody pozwalające na ustalenie konstytucji związków chemicznych: spektroskopia IR umożliwia zidentyfikowanie określonych ...

                                               

Liczba Avogadra

                                               

Medal Garvana-Olina

Medal Garvana-Olina – nagroda przyznawana corocznie przez American Chemical Society dla kobiety, która wniosła wyróżniający wkład w rozwój chemii.

                                               

Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna

Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna – coroczny międzynarodowy konkurs chemiczny, organizowany od 1968. Jest to jedna z międzynarodowych olimpiad naukowych. Pierwsze zawody odbyły się w Pradze w Czechosłowacji w 1968 z inicjatywy Czechosłowacji, Polski i Węgier. W późniejszych edycjach kolejne kraje wysyłały również i swoje reprezentacje. Olimpiada ta odbyła się trzykrotnie w Polsce, w 1969 w Katowicach, w 1978 w Toruniu oraz w 1991 w Łodzi. Obecnie na każdą międzynarodową olimpiadę chemiczną każdy kraj może delegować maksymalnie czworo uczestników oraz dwoje opiekunów. W Polsce kwalifikacja ...

                                               

Nano-FTIR

nano-FTIR – nanospektroskopia w podczerwieni z transformatą Fouriera – technika spektroskopii w podczerwieni umożliwiająca chemiczną i strukturalną charakteryzację takich materiałów jak: ciała stałe i półprzewodniki, materiały kompozytowe, organiczne, polimery oraz biomateriały w skali nanometrycznej w zakresie spektralnym 400–4500 cm −1 z rozdzielczością przestrzenną przekraczającą limit dyfrakcyjny Rayleigha. Pierwsza prezentacja układu nano-FTIR przeprowadzona została w 2006 roku w Instytucie Biochemii im. Maxa Plancka w Niemczech, natomiast w 2007 roku utworzone zostało niemieckie prze ...

                                               

Oddziaływanie

Oddziaływanie − rodzaj działania, które występuje, gdy dwa lub więcej obiektów ma na siebie jakiś wpływ. Różne nauki używają słowa oddziaływanie do różnych celów.

                                               

Olimpiada Chemiczna

Olimpiada Chemiczna – przedmiotowa olimpiada szkolna z zakresu chemii, organizowana od 1954. Działa pod patronatem Polskiego Towarzystwa Chemicznego oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej. Olimpiada skierowana jest przede wszystkim do uczniów szkół ponadgimnazjalnych, choć mogą w niej brać udział także uczniowie gimnazjów oraz – wyjątkowych przypadkach – uczniowie szkół podstawowych. Konkurs stanowi też krajowe eliminacje do Międzynarodowej Olimpiady Chemicznej.

                                               

Płomień

Płomień – zjawisko spalania gazu, w którym zachodzą reakcje rozkładu i spalania. Paliwem w płomieniu jest zawsze gaz. Płomień nad cieczą występuje wskutek parowania tej cieczy, zaś płomień nad palącym się ciałem stałym świadczy o wydzielaniu się palnego gazu wskutek rozkładu paliwa. Spalanie węglowodorów np. w płomieniu świecy czy zapalniczki, może zachodzić w czystej fazie gazowej – płomień niebieski – lub z redukcją paliwa do drobin sadzy – płomień biało-żółto-pomarańczowy. W przebiegu spalania można wyróżnić różne strefy: strefa powstawania sadzy. Przy braku odpowiedniej ilości tlenu pa ...

                                               

Podobieństwo chemiczne

Podobieństwo chemiczne – pojęcie stosowane głównie w chemioinformatyce, oznaczające podobieństwo pierwiastków chemicznych i cząsteczek związków chemicznych w kontekście ich relacji struktury do właściwości. Dwa związki lub pierwiastki uznaje się za podobne, jeśli mają one podobną strukturę chemiczną i zarazem podobną reaktywność w podobnych warunkach, to znaczy ulegają podobnym reakcjom chemicznym. Wiedza o relacji pomiędzy strukturą a właściwościami umożliwia planowanie syntez związków chemicznych o zadanym zbiorze właściwości, co ma praktyczne znaczenie na przykład przy poszukiwaniu nowy ...

                                               

Medal Priestleya

Medal Priestleya – wyróżnienie nadawane przez American Chemical Society za wybitne osiągnięcia w dziedzinie chemii. Nagroda została ustanowiona w 1922 roku. Jej patronem jest Joseph Priestley, odkrywca m. in. tlenu.

                                               

Promień atomowy

Promień atomowy – umowna odległość najdalej położonych elektronów występujących w danym atomie od jądra tego atomu, ustalana teoretycznie dla atomów uczestniczących w hipotetycznych wiązaniach chemicznych. Promienie atomowe są w odróżnieniu od rzeczywistych promieni walencyjnych ustalane na drodze teoretycznych obliczeń kwantowo-mechanicznych, a nie rzeczywistych danych eksperymentalnych, stąd, mimo że ich definicja jest bardzo podobna, ich wartości mogą się nieco różnić. Współcześnie przyjmowane wartości promieni kowalencyjnych większości pierwiastków o l.a. ≤ 96 zostały wyznaczone z dany ...

                                               

Promień atomu Bohra

Promień atomu Bohra – teoretycznie obliczony, promień orbity, na której znajduje się elektron na pojedynczym atomie wodoru, w stanie podstawowym, w całkowitej próżni. Promień ten wynosi 5.2917721092 10 −11 m. Powłoce tej odpowiada energia elektronu o wartości ok. −13.6 eV. Promień atomu Bohra określony jest wzorem: a 0 = 4 π ε 0 ℏ 2 m e 2 = ℏ m e c α, {\displaystyle a_{0}={\frac {4\pi \varepsilon _{0}\hbar ^{2}}{m_{\mathrm {e} }e^{2}}}={\frac {\hbar }{m_{\mathrm {e} }\,c\,\alpha }},} gdzie: ε 0 {\displaystyle \varepsilon _{0}} – przenikalność elektryczna próżni, ℏ {\displaystyle \hbar } – ...

                                               

Sita molekularne

Sita molekularne – materiały nanoporowate, o ściśle określonym, wąskim zakresie rozmiarów porów, które posiadają zdolność selektywnego adsorbowania cząsteczek związków chemicznych. Każdy rodzaj sit molekularnych posiada różną wielkość porów oraz strukturę kanałów. Rodzaje sit molekularnych porowate polimery szkła węgiel aktywny glinokrzemiany, zwłaszcza zeolity niektóre rodzaje silikażelu

                                               

Sykatywa

Sykatywa, suszka – materiał przyspieszający schnięcie farb olejnych. Jako sykatywy używa się najczęściej soli kwasów pochodzących z kalafonii z metalami o zmiennym stopniu utlenienia. Biorą one udział w naturalnej polimeryzacji rodnikowej, która powoduje sieciowanie oleju, czyli potocznie jego schnięcie. Zjawisko to zostało zaobserwowane już przez wczesnośredniowiecznych malarzy, którzy zalecali gotowanie oleju przeznaczonego na werniksy i mikstiony w miedzianych kociołkach lub dodawanie do gotowania kawałków metalu. Sykatywy nabrały znaczenia z chwilą pojawienia się malarstwa olejnego. Po ...

                                               

Synergizm (chemia)

Synergizm – zjawisko wzajemnego wzmocnienia działania kilku substancji, gdy występują one razem w danym środowisku. Synergetyczne układy ekstrakcyjne stosowane są w praktyce do rozdziału różnych mieszanin i/lub selektywnego wydzielania ich składników.

                                               

Wysalanie

Wysalanie – zmniejszenie rozpuszczalności substancji rozproszonej w roztworze na skutek dodania elektrolitu ulegającego w danym rozpuszczalniku dysocjacji. Zjawisko to polega na solwatacji kationów i anionów dodanego elektrolitu przez cząstki polarnego rozpuszczalnika oraz zmniejszeniu liczby cząsteczek rozpuszczalnika mogących oddziaływać z fazą rozpraszaną. Specjalnym rodzajem reakcji wysalania jest koagulacja zoli liofilowych pod wpływem elektrolitów zwana inaczej wysalaniem białek.

                                               

Zwykła materia

Zwykła materia – rodzaj materii barionowej, materia zbudowana z atomów pierwiastków chemicznych lub ich jonów, stanowiąca, jak się szacuje na podstawie analiz astrofizycznych, ok. 4.9% gęstości masy-energii Wszechświata. Atomy i jony składają się z elektronów i jąder o określonej liczbie nukleonów – protonów i neutronów. Nukleony są barionami zbudowanymi z trzech kwarków. W przypadku neutronu i protonu są to tylko kwarki u i d.

                                               

Chemograf

Chemograf jest jednym z narzędzi szkoleniowych wykorzystywanych w nauczaniu chemii na wszystkich poziomach edukacji. Na chemografie to zbiór powiązanych ze sobą reakcji chemicznych wspólnego reagentach. Zazwyczaj jednym z niepożądanych, wymienionych substratów lub produktów i rozwiązań tych równań pozwala przejść do dalszej części chemografu.