Poprzednia

ⓘ Socjologia




                                               

Socjologia

Socjologia – nauka badająca w systematyczny sposób funkcjonowania i zmiany społeczeństwa. Socjologowie badają społeczne reguły, procesy i struktury, które łączą i dzielą ludzi, tworzą lub są przejawem więzi między ludźmi, a także proces ich zmian. Badają zarówno jednostki uwikłane w grupy społeczne, jak i międzyludzkie relacje. Relacje międzyludzkie ujęte w społecznej dynamice mogą ludzi łączyć tworząc grupy społeczne, instytucje czy całe społeczeństwa, lub dzielić przez społeczne podziały. Już w starożytności istniała na wysokim poziomie ogólnie pojęta myśl społeczna. Socjologia jako nauk ...

                                               

Wikiprojekt: Socjologia

Część Wikipedystów postanowiła stworzyć ten projekt, którego celem jest lepsza organizacja pojęć socjologicznych oraz opieka nad portalem socjologicznym. Każdy, kto zechce pomóc przy rozbudowie obecnych haseł jest tu mile widziany. Chętnych prosimy o zgłaszanie się w sekcji Uczestnicy.

                                               

Efekt św. Mateusza

Efekt św. Mateusza – ogólna zasada socjologiczna o ubożeniu osób biednych i bogaceniu się bogatych. Termin został spopularyzowany przez socjologa Roberta Mertona i nazwany imieniem ewangelisty Mateusza, z którego księgi pochodzi cytat: W naukach technicznych jego bardziej formalnym odpowiednikiem jest wiązanie preferencyjne opisujące np. rozkład prawdopodobieństwa powstania nowego połączenia w sieciach bezskalowych. Efekt św. Mateusza ujawnia się również w innych dziedzinach życia. Poza dosłownym znaczeniem dotyczącym bogactwa materialnego termin ten jest także stosowany w przenośni, np.: ...

                                               

Ekstymność

Ekstymność – związek intymności z zewnętrznością, koncepcja, mająca na celu obalenie opozycji inside i outside, ale również own i alien. Odnosi się do najintymniejszej składowej człowieczeństwa, której ludzie nie są w stanie w sobie zaakceptować i znieść. Ekstymność rodzi się z więzi tego, co w człowieku krańcowo wewnętrzne i intymne z tym, co jest najbardziej w nim obce, osamotnione i monstrualne. Ekstymność pojawia się również w kontekście mediów jako tendencja zmierzająca zarówno ku demasyfikacji, jak i opozycji tego procesu.

                                               

Krzysztof Kononowicz

Krzysztof Kononowicz – polski działacz polityczny i samorządowy, aktywista lokalny, osobowość internetowa oraz wideobloger. W 2006 kandydował na urząd prezydenta Białegostoku oraz do białostockiej rady miejskiej. Stał się szerzej popularny po publikacji w serwisie YouTube swojego przemówienia w studiu wyborczym TV Jard. O osobie Krzysztofa Kononowicza oraz fenomenie, jaki wytworzył, pisały także liczne serwisy i media zagraniczne.

                                               

Kontestacja

Kontestacja – sprzeciw, najczęściej przeciwko systemowi społecznemu i politycznemu, wyrażany publicznie poprzez wypowiedzi i zachowanie. Wypowiedzi kontestujące mogą mieć charakter werbalny lub pozawerbalny, np. poprzez sztukę. Kontestacja jest skrajnym przeciwieństwem konformizmu. Termin ewoluował z łacińskiego contestor, contestari, oznaczającego potwierdzenie, odwołanie się do świadectwa wyższej instancji, poprzez francuskie contestation – zakwestionowanie, spór, negację. Współcześnie termin łączy w sobie oba znaczenia. Kontestacja jest zaprzeczeniem i potwierdzeniem wartości, w imieniu ...

                                               

Kryzys złożony

Kryzys złożony – odmiana kryzysu humanitarnego występującego w państwie lub regionie, w którym jednocześnie istnieje poważny lub całkowity upadek władzy spowodowany konfliktem wewnętrznym lub zewnętrznym. Kryzysy złożone wymagają najczęściej interwencji międzynarodowej. Cechy charakterystyczne kryzysów złożonych to m.in. występująca przemoc, ofiary śmiertelne, przesiedlenia ludności na skalę masową, znaczące lub bardzo rozległe szkody społeczne i ekonomiczne, przeszkody polityczne bądź militarne w udzielaniu i dostarczaniu pomocy humanitarnej oraz zagrożenie bezpieczeństwa pracowników orga ...

                                               

Military brat

Military brat – angielski kolokwializm lub wyrażenie ze slangu militarnego, używane w kilku krajach na określenie dzieci pozostających w służbie członków personelu wojskowego; także określa wyjątkową subkulturę związaną z tą grupą. Jest to także pojęcie określające identyfikację kulturową. Pojęcie to określa dzieciństwo lub młodość zanurzoną w militarną kulturę, podczas gdy mainstreamowa kultura czyjegoś kraju może wydawać się zagraniczną lub peryferyjną. W wielu krajach ale nie wszystkich, gdzie występuje subkultura military brat, pojęcie to określa także styl życia związany z dużą mobiln ...

                                               

Moherowe berety

Moherowe berety – pejoratywne określenie osób zazwyczaj starszych, identyfikujących się z poglądami społeczno-politycznymi głoszonymi przez konserwatywno-narodowy nurt polskiego katolicyzmu, którego reprezentantem są m.in. media związane z redemptorystą o. Tadeuszem Rydzykiem. Określenie to powstało od charakterystycznego nakrycia głowy, jakie noszą stereotypowe przedstawicielki części tej społeczności.

                                               

Nakaz sprzeczny

Nakaz sprzeczny – komunikat nakazowy kierowany do określonej osoby lub grupy zawierający niespójny lub wręcz wewnętrzne przeciwny przekaz. Jedna z części przekazu jest w tym wypadku stwierdzeniem czegoś, a druga część tego samego przekazu, będąca stwierdzeniem czegoś na temat części pierwszej, jest niespójna obie części wykluczają się wzajemnie. Przekaz taki może być werbalny lub niewerbalny lub przekaz werbalny może być sprzeczny z niewerbalnym. Klasycznym przykładem nakazu sprzecznego jest nakazanie komuś spontaniczności lub oferowanie pomocy z przymusu. Nakazy sprzeczne prowadzą częstok ...

                                               

Polityka poważania

Polityka poważania jest moralistycznym poglądem, uznającym, że grupa marginalizowana powinna naśladować większość i charakteryzować się uprzejmością i byciem poważanym, by zyskać aprobatę i zasłużyć na prawa od dominującej grupy. Jest on wyznawany głównie przez osoby publiczne, przywódców lub naukowców, którzy są członkami różnych marginalizowanych grup. Gdy te osoby, które odniosły sukces, promują politykę poważania, może to być odebrane jako próba kontroli społeczności przez innych jej członków. Zwolennicy polityki poważania mogą próbować przedstawiać swoje osobiste wartości społeczne ja ...

                                               

Pomoc narzucona

Pomoc narzucona – działania wspierające osobę lub grupę, realizowane przymusowo, pod nakazem jakiejś instytucji lub na prośbę jakiejś osoby lub instytucji, mające poważne konsekwencje dla funkcjonowania zainteresowanego w środowisku rodzinnym lub społecznym. Nakaz przyjęcia pomocy jest nakazem sprzecznym, ponieważ pomoc może być w pełni skuteczna jedynie w przypadkach, gdy osoba zainteresowana takiej pomocy oczekuje i pragnie. W związku z powyższym pomoc narzucona bywa często odrzucana przez potencjalnego odbiorcę.

                                               

Poradoznawstwo

Poradoznawstwo – subdyscyplina naukowa, której przedmiotem badań jest szeroko rozumiane poradnictwo. Poradoznawstwo, jako odrębna subdyscyplina, zostało wykreowane w Polsce przez Alicję Kargulową. Rozwija się poprzez badania oraz korzystanie z wiedzy zaczerpniętej z nauk społecznych i humanistycznych, głównie psychologii, socjologii, andragogiki oraz teorii komunikacji i medioznawstwa. Z metodologicznego punktu widzenia jest interdyscyplinarnym interparadygmatycznym dyskursem operującym wiedzą opisową i eksplikacyjną: teoretyczną, technologiczną, metodologiczną. W dyskursie poradoznawczym ...

                                               

Próg destabilizacji

Próg destabilizacji – moment, poza którym interakcje pomiędzy poszczególnymi elementami systemu przestają zmierzać w kierunku przywrócenia poprzedniego stanu jego funkcjonowania. Siły wewnętrzne systemu po tym momencie wzmacniają się wzajemnie i doprowadzają do przejścia systemu w inny stan. Jest to dla systemu czas kryzysu, ponieważ poprzednia równowaga została zakłócona, a nie uległa jeszcze wykrystalizowaniu nowa równowaga.

                                               

Shibuya Mirai

Shibuya Mirai – chatbot zaprogramowany i obdarzony cechami siedmioletniego chłopca. Jest on pierwszym botem sztucznej inteligencji, który otrzymał tożsamość i kartę mieszkańca Tokio, stolicy Japonii. W dniu 4 listopada 2017 roku wystawiono dokument tokubetsu jūminhyō uznający go za mieszkańca dzielnicy Shibuya.

                                               

Socjologia publiczna

Socjologia publiczna – nurt w socjologii odnoszący się do podejścia do tej dyscypliny naukowej, który stara się wyjść poza ramy uniwersytetu w celu zaangażowania się w dialog z szerszą publicznością. Jest zatem w większym stopniu stylem uprawiania socjologii niż metodą, teorią czy zbiorem wartości. Michael Burawoy kontrastował ją z profesjonalną socjologią, formą socjologii akademickiej, która trafia w zasadzie jedynie do innych profesjonalnych socjologów.

                                               

Socjologizm

Socjologizm – kierunek w socjologii, jedno z odgałęzień pozytywizmu. Ogólnie socjologizm określany jest jako teoria, według której socjologia jest nauką zdolną do samodzielnego wyjaśniania faktów społecznych, a nawet będąca w stanie rozwiązać wszelkie problemy filozoficzne i moralne.

                                               

Sophia (robot)

Sophia – humanoidalny robot, wyprodukowany przez firmę Hanson Robotics z Hongkongu. Obdarzona jest sztuczną inteligencją, aby uczyć się, dostosowywać do ludzkich zachowań i pracować z ludźmi. Udzieliła wielu wywiadów na całym świecie. W październiku 2017 została obywatelem Arabii Saudyjskiej, stając się pierwszym robotem, który otrzymał obywatelstwo jakiegokolwiek kraju.

                                               

Społeczność lecznicza

Społeczność lecznicza – umiejscowiona forma organizacji środowiska społecznego, w którym osoba z dysfunkcjami zdrowia psychicznego znajduje się w warunkach, które ochraniają ją w różnym stopniu przed skutkami choroby, a także wspomagają proces leczniczy. Udział w społeczności leczniczej korzystny jest dla osób, których pozostawanie w środowisku zamieszkania mogłoby skutkować negatywnymi konsekwencjami lub dla tych, których dalsze przebywanie w tradycyjnych placówkach leczenia psychiatrycznego mogłoby skończyć się pogorszeniem jakości życia. Oprócz ochrony mieszkańca zadaniem społeczności l ...

                                               

Szanse na przetrwanie

Szanse na przetrwanie – w sensie ogólnym pod tym pojęciem kryją się takie cechy jak zdolność do zapewnienia sprzyjających ku czemuś warunków, zdolność konserwacji oraz wytrzymałość. Od lat 80. XX wieku zapewnienie ludzkości sprzyjających do życia warunków polega na scaleniu ze sobą czynników środowiskowych, ekonomicznych i społecznych i sprawowaniu nad nimi ogólnoświatowego nadzoru, w tym w sferze odpowiedzialnego wykorzystywania zasobów naturalnych. W dziedzinie ekologii, szanse na przetrwanie i stabilność polegają na urozmaiceniu, prężności i żywotności systemów biologicznych na przestrz ...

                                               

Świat przeżywany

Pojęcie świata przeżywanego Lebeswelt pojawiło się w dwudziestowiecznej filozofii za sprawą Edmunda Husserla, który zaczął się nim posługiwać w jednej ze swoich ostatnich prac pt. Kryzys nauk europejskich i fenomenologia transcendentalna. W dziele tym opisuje on dziejowe zjawisko oddalania się europejskich nauk – chodzi tu przede wszystkim o nauki ścisłe – od pierwotnego, przedteoretycznego doświadczenia rzeczywistości. Zapoczątkowany przez Kartezjusza przełom w geometrii – przejście od tradycyjnej geometrii euklidesowej do zarytmetyzowanej geometrii analitycznej – i późniejsza, przeprowad ...

                                               

Teoria agendy

Teoria agendy – zagadnienie z zakresu socjologii mediów i dotyczące wpływu wywieranego przez media na ludzi oraz ich opinie. Teoria ta została sformułowana przez Maxwella McCombsa i Donalda Shawa. Teoria agendy jest narzędziem umożliwiającym badanie i porównywanie opinii przenoszonych przez media z opiniami odbiorców mediów, dzięki czemu można ustalić jakie są między nimi powiązania. Agenda jest hierarchią priorytetów, rodzajem klasyfikacji zagadnień według ich ważności. Można ją ustalić na przykład poprzez wyliczanie tematów, które są w danym momencie opisywane w prasie oraz ilość czasu a ...

                                               

Teoria systemów wyborczych

Teoria systemów wyborczych – część teorii wyboru publicznego zajmująca się metodami głosowania i obecnie stosowanymi systemami wyborczymi. W teorii systemów wyborczych Wikimedia Foundation i Debian dystrybutor Linuxa są przykładem zastosowania najnowocześniejszych obecnie na świecie systemów wyborczych. Teoria ta w swoich badaniach wykorzystuje informatyczną teorię złożoności obliczeniowej, gdzie tworzy się matematyczne algorytmy wariantów przybliżonych wyborów optymalnych. Początek zastosowania teorii złożoności do teorii systemów wyborczych miał miejsce pod koniec XX w., kiedy to John Ba ...

                                               

The Sekhmet hypothesis

The Sekhmet Hypothesis po raz pierwszy została opublikowana przez Iaina Spencea w 1995 roku. Hipoteza sugeruje możliwe powiązanie między wyłanianiem się młodzieżowych symboli kulturowych a cyklem słonecznym trwającym 11 lat. Hipoteza została ponownie opublikowana w 1997 roku w dzienniku Towards 2012 i w 1999 roku w magazynie Sleazenation.

                                               

VUCA

VUCA jest akronimem po raz pierwszy zastosowanym w 1987 roku w odniesieniu do teorii przywództwa Warrena Bennisa i Burta Nanusa w celu opisania lub refleksji nad zmiennością, niepewnością, złożonością i niejednoznacznością ogólnych warunków i sytuacji. Uczelnia wojskowa United States Army wprowadziła koncepcję VUCA, aby opisać bardziej niestabilny, niepewny, złożony i niejednoznaczny świat postrzegany jako wynik końca zimnej wojny. Częstsze stosowanie i dyskusja nad terminem "VUCA” poza edukacją wojskową zaczęła się w pierwszej dekadzie XXI wieku, a szczególnie przyczynił się do tego zamac ...

                                               

Zbiorowa histeria

Zbiorowa histeria – w socjologii i psychologii pojęcie odnoszące się do zbiorowych urojeń dotyczących nieistniejącego niebezpieczeństwa zagrażającego społeczeństwu, o którym informacje rozchodzą się szybko poprzez plotki i powszechny strach. W medycynie termin używany jest do opisywania spontanicznej manifestacji identycznych lub bardzo podobnych fizycznych symptomów histerii u więcej niż jednej osoby. Typowa manifestacja zbiorowej histerii ma miejsce, gdy grupa ludzi wierzy, że cierpi na podobną chorobę lub przypadłość. Czasami odnosi się do zbiorowej choroby psychicznej lub epidemii hist ...