Poprzednia

ⓘ Herczawa




Herczawa
                                     

ⓘ Herczawa

Herczawa – wieś gminna w Czechach w powiecie Frydek-Mistek w kraju morawsko-śląskim, nieopodal trójstyku granic Polski, Czech i Słowacji na wysokości 594 m n.p.m. Jest to druga położona najbardziej na wschód miejscowość Czech.

We wsi znajduje się urząd gminy, samodzielna poczta, szkoła podstawowa, przedszkole oraz kościół katolicki pw. Świętych Cyryla i Metodego. Komunikacja autobusowa z Mostami koło Jabłonkowa. W pobliżu do 21 grudnia 2007 roku funkcjonowało na szlaku turystycznym przejście graniczne do Polski Hrčava Trojmezí – Jaworzynka Trójstyk oraz przejście małego ruchu granicznego Hrčava - Jaworzynka, a w okresie Czechosłowacji jeszcze Hrčava I - Jaworzynka.

                                     

1. Historia

Pierwsza wzmianka o Herczawie wiąże się z ekspansją turecką w Europie w XVII w. Wtedy to, w ramach akcji umacniania południowych granic Księstwa Cieszyńskiego, w 1645 r. został wybudowany tzw. Mały Szaniec na wzgórzu Wały. Ponieważ teren ten zawsze leżał w strefie nadgranicznej, książęta cieszyńscy długo nie zezwalali na osiedlanie się tu ludności. Dopiero w 1779 r. z polecenia Komory Cieszyńskiej "na Hyrczawym” wymierzono ". pole 360 sążni długie, 30 sążni szerokie, wraz z przyrobiskiem mającym 80 sążni długości, a 114 sążni szerokości, dla Jerzego Małyjurka z Jaworzynki ”. W ciągu kilku następnych lat pozwolono osiedlić się tu kolejnym poddanym zaznaczając, ". że ci otrzymujący działy mają bronić granicy przeciw Węgrom i w lasach pańskich nie czynić żadnej szkody, pod groźbą odebrania im gruntów i wypędzenia ich stamtąd.”.

Herczawa należała administracyjnie do Jaworzynki. Oddzielona masywem Girowej od Mostów i Bukowca, w sposób naturalny zawsze ciążyła ku tej wsi. W 1910 mieszkało tu 171 z 1642 mieszkańców Jaworzynki zamieszkałych w 25 z 288 budynków. W 1921 r. Rada Ambasadorów przyznała całą Jaworzynkę, wraz z Herczawą, Polsce. Miejscowa ludność pod wodzą Jana Gazura i Jana Sikory wystosowała wówczas do komisji granicznej petycję, domagającą się włączenia całej Jaworzynki do Czechosłowacji. Ostatecznie 20 czerwca 1924 r. Herczawę odłączono od Jaworzynki i jako osadę o powierzchni 1.14 km² z 31 domami mieszkalnymi i 230 mieszkańcami włączono do Czechosłowacji. W 1927 r. – po przyłączeniu dużego obszaru lasów z katastru sąsiedniego Bukowca – utworzono samodzielną gminę o powierzchni 2.88 km² z 271 obywatelami.

                                     

2. Ludność

W latach 1910-2008:

Według czeskiego spisu z 2001 w 71 z 97 domów w Herczawie mieszkało 278 osób, z czego 247 88.8% było narodowości czeskiej, 23 8.3% słowackiej i 6 2.2% polskiej. Osoby wierzące stanowiły 96.8% populacji 275 os., z czego katolicy 97.8%, 269 osób.

                                     

3. Obiekty godne uwagi

  • Kościół katolicki pw. śś. Cyryla i Metodego, drewniany, wzniesiony w 1936 r.
  • Cmentarz poniżej kościoła. Napisy na nagrobkach są w języku czeskim, natomiast prawie wszystkie nazwiska wskazują na ich polski źródłosłów oraz na bardzo bliskie związki tej maleńkiej wioski z Jaworzynką i Istebną. Spoczywają na nim m.in. wspomniany rzeźbiarz A. Zogata oraz sławny gajdosz Paweł Zogata z Bukowca.
  • W lesie kilkaset metrów przed wsią znajduje się kaplica – "Grota z Lourdes” czes. Lurdská jeskyně, zwana również "U Panenky”. Ma formę kamiennego, leśnego ołtarza z figurą NMP z Lourdes. Zbudowana została w 1937 r. z nadwyżek kamienia, pozostałych po budowie miejscowego kościoła. Woda cieknąca w "grocie”, doprowadzona ze źródła, znajdującego się na stoku powyżej ołtarza, ma mieć właściwości lecznicze.
  • Restauracja "U Sikory” dolnej części wsi. Mieści się w starym, dziewiętnastowiecznym jeszcze budynku drewnianym, z oryginalną sienią, wykładaną kamiennymi płytami. Od początku była ośrodkiem życia społecznego Herczawy, co przypomina szereg starych fotografii we wnętrzu. W podwórzu restauracji znajduje się zapewne najstarszy z zabytków wsi – dziewiętnastowieczny budynek kuźni.