Poprzednia

ⓘ Stereotypy dotyczące Polski




                                               

Beocja (Wielkopolska)

Beocja – pogardliwe określenie Wielkopolski, użyte przez poetę Kazimierza Brodzińskiego, a następnie dość powszechnie stosowane przez mieszkańców zaboru rosyjskiego i austriackiego jeszcze w okresie międzywojennym.

                                               

Finis Poloniae

Finis Poloniæ! – spreparowany przez pruską propagandę, rzekomy okrzyk Tadeusza Kościuszki, który miał on wznieść 10 października 1794 roku po zakończonej klęską bitwie pod Maciejowicami.

                                               

Jan Kowalski

Jan Kowalski – metonim przeciętnego obywatela Polski. W obiegu społecznym panuje przekonanie, że imię Jan i nazwisko Kowalski są najczęściej spotykane w Polsce, co nie jest jednak zgodne z prawdą. Według statystyk MSWiA z marca 2009 imię Jan jest w Polsce czwartym co do popularności imieniem męskim po imionach Piotr, Krzysztof i Andrzej i siódmym bez uwzględniania płci. Nazwisko Kowalski/Kowalska jest drugim pod względem częstości występowania nazwiskiem kobiet i mężczyzn po Nowak.

                                               

Janusz (określenie)

Janusz – pejoratywne określenie osoby skupiającej na sobie stereotypowe negatywne cechy Polaków. Wyobrażany zazwyczaj jako wąsaty mężczyzna w średnim wieku, ubrany najczęściej w biały podkoszulek, noszący białe skarpety i sandały, z dużym brzuchem, często trzymający reklamówkę z dyskontu. Ulubione rozrywki janusza to picie piwa i oglądanie telewizji. Janusz często przedstawiany jest z głową małpy. Stereotypową partnerką janusza jest grażyna, która jest nieinteligentna, ma włosy w tapirze lub ondulowane, lubi robić zakupy oraz interesuje się plotkami. Zarówno janusz, jak i grażyna wypowiada ...

                                               

Kozietulszczyzna

Kozietulszczyzna – termin powstały od nazwiska Jana Leona Kozietulskiego, który 30 listopada 1808 roku dowodził w bitwie pod Somosierrą szarżą szwadronu polskich szwoleżerów, mający świadczyć o niepotrzebnej, właściwej Polakom skłonności do brawury i osiąganiu mało znaczących zwycięstw kosztem ogromnych strat.

                                               

Nosacz sundajski

Nazwa rodzajowa pochodzi od łacińskiego słowa nasalis – "z nosem” nasus – "nos”. Epitet gatunkowy pochodzi od łacińskiego larvatus – "zamaskowany” larva – "maska”.

                                               

Pijany jak Polak

Pijany jak Polak – popularne powiedzenie francuskie. Oznacza kogoś, kto mimo spożycia większej ilości alkoholu zachowuje sprawność fizyczną i trzeźwe myślenie, czyli człowieka z tzw. "mocną głową”, ewentualnie kogoś, kto charakteryzuje się nadprzeciętną odwagą i brawurą. Pierwotne znaczenie o zabarwieniu neutralnym, czy nawet odnośnie niektórych sytuacji pozytywnym, zostaje w miarę upływu czasu, zastępowane często bardziej dosłownym, jako określenie mocno pijanej osoby.

                                               

Polack

Określenie Polack stosowane jest jako pejoratywna i pogardliwa nazwa nadawana Polakom. W amerykańskim angielskim stosuje się "Polack", po niemiecku używa się określenia "Polacke" lub "Pollack", w języku niderlandzkim określenie to brzmi natomiast "Polak".

                                               

Polaco

Polaco – w języku hiszpańskim pejoratywne określenie Katalończyka. Geneza przezwiska jest nieznana; wszystkie z licznych teorii usiłujących wyjaśnić jego pochodzenie mają charakter spekulatywny i bazują na fakcie, że to samo słowo oznacza Polaka. Funkcjonuje niemal wyłącznie w języku kolokwialnym, np. jako obelga skandowana podczas zawodów sportowych lub używana w żargonie ulicznym. W Katalonii termin jest akceptowany po odwróceniu jego nacechowania emocjonalnego, np. jako określenie odróżniające Katalończyków od Hiszpanów. W Polsce na ogół minimalizuje się lub ignoruje pejoratywny charakt ...

                                               

Polak-katolik

Polak-katolik – powstały w okresie rozbiorów stereotyp Polaka. Idea ścisłego powiązania polskiej kultury i tożsamości z religią katolicką miała charakter nie tylko religijny, ale także polityczny, albowiem państwa wrogie wówczas Rzeczypospolitej, m.in. Szwecja i Rosja, reprezentowały inne wyznania protestantyzm i prawosławie oraz inne podejście do tolerancji religijnej wolności religijnej niż w Rzeczypospolitej zob. konfederacja warszawska. W czasach rozbiorów w większości katolickim społeczeństwie polskim w wyniku oporu przeciw tradycyjnemu rosyjskiemu prawosławiu i pruskiemu protestantyz ...

                                               

Polandball

Polandball – mem internetowy zapoczątkowany przez użytkowników niemieckiego imageboardu krautchan.net w drugiej połowie 2009 r. Mem ma formę komiksu internetowego, w którym poszczególne państwa zostały przedstawione jako kuliste postacie, często posługujące się łamanym angielskim, wyśmiewające narodowe stereotypy i relacje między państwami. Mimo satyrycznego podłoża wydźwięk hasztagu #polandball jest uważany za neutralny. Między innymi dzięki Polandball powstały Countryhumans.

                                               

Polish jokes

Polish jokes – popularne, głównie w Stanach Zjednoczonych, dowcipy o Polakach, w których są przedstawiani jako osoby głupie i pijące duże ilości alkoholu.

                                               

Polnische Wirtschaft

Polnische Wirtschaft – stereotypowe, negatywne określenie funkcjonujące w społeczeństwie niemieckim, dotyczące organizacji społeczeństwa polskiego. Według tego stereotypu domyślnie "polnische Wirtschaft” oznacza skrajną niegospodarność, brak planowania i manier oraz brud.

                                               

Polsk riksdag

Polsk riksdag – określenie funkcjonujące w społeczeństwach skandynawskich, oznaczające burzliwą, chaotyczną i bezproduktywną dyskusję, w szerszym znaczeniu: bezład, chaos. Powstałe w XVIII w. jako krytyczne stereotypowe określenie stosowanej w sejmie Rzeczypospolitej zasady liberum veto. To samo wyrażenie funkcjonuje w języku niderlandzkim pod postacią Poolse landdag czy już od 1747 roku jako wyrażenie Poolse rijksdag.

                                               

Polskie drogi (stereotyp)

Polskie drogi – stereotypowe sformułowanie, oznaczające źle rozwinięty system transportu, charakterystyczny dla Polski. Stereotyp ten wytworzył się jeszcze w odległej przeszłości i podtrzymywany był przez następne stulecia; oznacza rzadką sieć połączeń drogowych, wąskie, źle oznakowane drogi, często wyboiste i zaniedbane. Również w czasach po wynalezieniu samochodu w początkach XX wieku drogi w Polsce pozostawały na wciąż niższym poziomie niż w krajach Europy Zachodniej. Wystarczy wspomnieć, że w Polsce pod koniec lat trzydziestych XX wieku na 63 169 kilometrów dróg o nawierzchni utwardzon ...

                                               

Polskie obozy zagłady

Polskie obozy zagłady, polskie obozy śmierci – błędne określenie stosowane w niektórych, szczególnie zachodnich, mediach i publikacjach, w tym również w opracowaniach historycznych, w odniesieniu do niemieckich, nazistowskich obozów zagłady znajdujących się w granicach okupowanej od 1939 roku przez Niemców Polski, które sugeruje, że zakładali je i zarządzali nimi Polacy. Według niektórych poglądów sformułowanie wprowadzane jest celowo jako propaganda wymierzona w państwo polskie. Spotyka się także inne określenia używane w tym znaczeniu, z których najczęstsze jest polskie obozy koncentracy ...

                                               

Polskie piekiełko

Polskie piekiełko lub polskie piekło – popularne polskie określenie dotyczące najbardziej negatywnych cech charakterologicznych i społecznych kojarzących się z Polakami. Brak jest jednego, powszechnego znaczenia tego określenia - najczęściej zależy od kontekstu, w jakim zostało użyte. Podstawowym utworem literackim nawiązującym do "polskiego piekła”, i poniekąd je definiującym, jest opublikowany w 1926 roku w "Cyruliku Warszawskim” nr 18 z 1926 roku, wiersz Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego pt. Piekło polskie. Autor poruszał kwestie narodowych przesądów, zawiści i uprzedzeń Żydzi, masoni ...

                                               

Słoń a sprawa polska

W XIX wieku sformułowanie to było używane na określenie szukania we wszystkich kwestiach związków z polską sprawą narodową. Powiedzenie to upowszechnił Stefan Żeromski w Przedwiośniu. Polak, mający napisać rozprawę o słoniu, bez wahania napisał "Słoń a Polska”. W początkach XX wieku, jeszcze za czasów rozbiorów, wydawało się, że wszystko wiązało się ze sprawą polską, czyli dążeniem do odzyskania niepodległości. Ta postawa była tak znana, że polska laureatka nagrody Nobla Maria Skłodowska-Curie podczas spotkania Międzynarodowego Komitetu Współpracy Intelektualnej Ligi Narodów ang. Internati ...

                                               

Szarże kawalerii polskiej na niemieckie czołgi

Szarże kawalerii polskiej na niemieckie czołgi – mit rozpowszechniony przez niemiecką, nazistowską propagandę oraz powojenną propagandę komunistyczną dotyczący rzekomych ataków polskiej kawalerii na niemieckie czołgi w czasie kampanii wrześniowej. Według historyków we wrześniu 1939 roku nie odbyła się ani jedna szarża kawaleryjska na niemieckie czołgi. Pomimo, że mit ten nie znajduje żadnego potwierdzenia w faktach historycznych propaganda polityczna XX wieku zakorzeniła go tak głęboko w świadomości obcokrajowców oraz polskiego społeczeństwa, że uznawany jest za prawdę i funkcjonuje do cza ...