Poprzednia

ⓘ Krajobraz




Krajobraz
                                     

ⓘ Krajobraz

Krajobraz – wieloznaczny termin stosowany w różnych dziedzinach nauki. Najogólniej za krajobraz uważa się ogół cech przyrodniczych i antropogenicznych wyróżniających określony teren, zespół typowych cech danego terenu. Według Dawida L. Armanda krajobraz jest synonimem terytorialnego lub akwatorialnego kompleksu terytorialnego. Poza kontekstem fachowym słowo "krajobraz” jest używane w celu określenia formy widoku.

Zonneveld 1990 traktuje krajobraz jako przestrzenny i materialny wymiar rzeczywistości ziemskiej i definiuje go jako "kompleksowy system składający się z form rzeźby i wód, roślinności i gleb, skał i atmosfery”. Z kolei Kondracki i Richling 1983 definiują krajobraz jako "część epigeosfery, stanowiącą złożony przestrzenie geokompleks o swoistej strukturze i wewnętrznych powiązaniach”. W definicji Godrona 1986 podkreślany jest fakt niejednorodności, swoistej ziarnistości: "krajobraz stanowi heterogeniczny fragment terenu, złożony z powiązanych wzajemnie ekosystemów”.

W ekologii krajobraz może być zdefiniowany jako fizjocenoza, zbiór przestrzenny ekosystemów o zbliżonej strukturze zewnętrznej, które połączone są procesem obiegu materii i przepływu energii, a także oddziaływaniem antropogenicznym. Jednakże taka definicja nie odróżnia krajobrazu od ekosystemu. Dodatkowo w krajobrazie występują obok siebie różne ekosystemy, np. w lesie występują jeziora, rzeki, torfowiska, polany itd.

                                     

1. Cechy krajobrazu

  • Krajobraz zajmuje wycinek przestrzeni i można go przedstawić na mapie.
  • Krajobraz podlega zmianom ewolucja krajobrazu, każdy krajobraz ma swoja historię jak i podlega zmianom sezonowym, np. zimą w Polsce teren pokrywa warstwa śniegu, wiosną zieleni się młoda ruń, jesienią złocą się uschnięte liście na drzewach.
  • Krajobraz jest systemem dynamicznym. Jego sposób funkcjonowania uzależniony jest od części składowych oraz powiązań między nimi jak i dominujących procesów.
  • Krajobraz charakteryzuje się swoistą fizjonomią, która można przestawić w formie graficznej rysunek, fotografia itd.

Krajobraz fizjocenoza, krajobraz ekologiczny charakteryzuje się pewną ziarnistością i niejednorodnością różna skala niejednorodności. Ponadto możemy mówić o hierarchii układów ekologicznych różna wielkość – zawieranie się w sobie, różna złożoność. Zjawisko sukcesji odnoszone jest do różnych poziomów organizacji ekologicznej, bardzo rozbieżnych terytorialnie i być może funkcjonalnie. Bez wnikania w istotę tej hierarchii oraz klasyfikację poziomów, poprzestańmy na stwierdzeniu, że istnieją układy naturalnie wyodrębnione. Będą one wyodrębniającymi się terytorialnie, strukturalnie lub funkcjonalnie układami ekologicznymi o różnym statusie hierarchicznym. Układem naturalnie wyodrębnionym może być zarówno żywiciel w stosunku do pasożyta, wyspa siedliskowa, drobny zbiornik, zadrzewienie śródpolne, wyspa oceaniczna. Układy takie cechuje różny stopień wyodrębnienia z otoczenia. Na przykład zbiornik wodny bardziej wyodrębnia się z otoczenia niż zadrzewienie śródpolne – bo większe są różnice w charakterystykach środowiskowych. Organizmy żywe są przystosowane do różnych czynników środowiskowych parametrów itp. Nie ma jednak organizmu gatunku, który byłby przystosowany maksymalnie do wszystkiego. Pewne czynniki środowiskowe, np. niska temperatura, duża wilgotność itp., negatywnie i ograniczająco oddziałują na jedne gatunki zmniejszają szanse przeżycia – całkowicie lub tylko częściowo, podczas gdy inne gatunki są do nich zaadoptowane i znoszą je bez szkody lub przynajmniej z mniejszą szkodą. Są jednocześnie takie oddziaływania abiotyczne, które niszczą wszystkie organizmy. To są właśnie lokalne katastrofy pożar, wybuch wulkanu.

                                     

2. Typy krajobrazu

W zależności od stanu i stopnia zniszczenia rozróżnia się krajobrazy:

  • naturalne, które wykazują częściową zdolność do samoregulacji, jednak nie zawierają istotnych elementów przestrzennych wprowadzonych w wyniku działalności człowieka
  • pierwotne, które wykazują zdolność do samoregulacji, a ich równowaga biologiczna nie jest zachwiana przez człowieka np. anekumeny
  • kulturowe, które wykazują zachwianą zdolność samoregulacji i wymagają ochrony; znajdują się pod wpływem intensywnej działalności człowieka
  • zdewastowane, które charakteryzują się silnym uprzemysłowieniem i urbanizacją, brakiem naturalnych elementów krajobrazu oraz unifikacją formy wymagają działań rekultywacyjnych.

W Polsce i Europie dominują krajobrazy kulturowe, ale coraz więcej obszarów jest zdewastowanych, uległych degradacji.

                                     

3. Krajobraz ekologiczny

W ekologii czasami używa się pojęcia krajobrazu ekologicznego, traktowanego jako wyższy poziom organizacji, skupiający różne ekosystemy. Krajobraz ekologiczny jest to wyodrębniający się obszar o charakterystycznej fizjonomii, zbudowany z powiązanych z sobą ekosystemów.

Krajobraz ekologiczny traktowany jest jako poziom organizacji nadrzędny w stosunku do ekosystemu. W zasadzie jest synonimem pojęcia krajobraz – właściwsze jest stosowanie pojęcia "ekologia krajobrazu” zamiast "krajobraz ekologiczny”.

                                     
  • Krajobraz antropogeniczny krajobraz przekształcony przez człowieka. W jego skład wchodzą np. bloki, chodniki, fabryki, mosty, drogi itp. Jego przeciwieństwem
  • wytwory cywilizacji oraz elementy przyrodnicze. Krajobraz kulturowy jest wynikiem przekształcania krajobrazu naturalnego przez grupę lub kilka grup kulturowych
  • Obszar chronionego krajobrazu forma ochrony przyrody. Obszary takie zajmują różnej wielkości tereny, zwykle rozległe, obejmujące pełne jednostki środowiska
  • Krajobraz po bitwie polski film z 1970 wyreżyserowany przez Andrzeja Wajdę, na podstawie opowiadania Bitwa pod Grunwaldem Tadeusza Borowskiego. Akcja
  • Krajobraz miękki pojęcie stosowane w architekturze krajobrazu Oznacza krajobraz w którym przeważają krzywe miękkie, łagodne. Jest to zazwyczaj krajobraz
  • Krajobraz geohistoryczny skonkretyzowanie środowiska geograficznego, przedmiot badań geografii historycznej. Składają się na niego krajobraz naturalny
  • Krajobraz naturalny typ krajobrazu na który składają się takie komponenty jak: skała macierzysta, woda, powietrze, flora i fauna. Jego charakter określają
  • Krajobraz rolniczy typ krajobrazu kulturowego, ukształtowany pod wpływem działalności rolniczej to krajobraz m.in. pól uprawnych, powstałych w wyniku
  • Krajobraz pierwotny krajobraz zachowany w swojej pierwotnej postaci, czyli taki, którego elementy nie zostały naruszone lub przekształcone przez działalność
  • Krajobraz ze świętym Janem - obraz śląskiego malarza barokowego, Michaela Willmanna, namalowany w 1656 roku, obecnie znajdujący się w zbiorach Muzeum
  • Obszar Chronionego Krajobrazu Mokre - Lewice OChKM - L został powołany uchwałą Nr XXIV 193 88 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 26 maja 1988 r